เป็นที่ทราบกันดีว่าพระศาสนจักรคาทอลิกอ้างว่าได้รับการก่อตั้งโดยพระเยซูคริสต์ ในช่วงที่พระองค์ทรงปฏิบัติพระพันธกิจบนแผ่นดินโลก พระองค์ตรัสกับนักบุญเปโตรว่า "ท่านคือเปโตร และบนศิลานี้ เราจะสร้างพระศาสนจักรของเรา และนรกภูมิจะไม่มีวันเอาชนะมันได้" (มัทธิว 16:18) นับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา พระสันตะปาปาในฐานะผู้สืบทอดตำแหน่งต่อจากเปโตร ก็ได้ทรงนำพาพระศาสนจักรคาทอลิกเรื่อยมา

นี่หมายความว่า หากคุณต้องการอ้างว่าพระศาสนจักรคาทอลิกไม่ใช่พระศาสนจักรของพระเยซู คุณก็จำเป็นต้องมีคำอธิบายทางเลือกเกี่ยวกับที่มาของมัน คุณต้องหาจุดใดจุดหนึ่งในประวัติศาสตร์ นอกเหนือจากช่วงเวลาพันธกิจของพระเยซู ที่คุณคิดว่ามันเริ่มต้นขึ้น

เพื่อที่จะโต้แย้งคำอ้างของพระศาสนจักรเกี่ยวกับการถูกก่อตั้งโดยพระคริสต์ และมักจะเพื่อชี้นำว่าศาสนาคาทอลิกเป็นความเสื่อมทรามแบบโรมันที่เบี่ยงเบนไปจากคริสต์ศาสนาแท้ดั้งเดิม ชาวโปรเตสแตนต์บางกลุ่มจึงอ้างว่า แท้จริงแล้วพระศาสนจักรคาทอลิกเกิดขึ้นในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 300 และถูกก่อตั้งโดยจักรพรรดิคอนสแตนติน นอกจากนี้ยังมีการอ้างว่าพระองค์ทรงทำให้ศาสนาคาทอลิกแบบใหม่นี้กลายเป็นศาสนาประจำชาติอีกด้วย

ไม่มีข้อใดที่เป็นความจริงเลย

จักรพรรดิคอนสแตนตินประสูติเมื่อราวปี ค.ศ. 272 และสวรรคตในปี ค.ศ. 337 พระองค์ทรงเติบโตมาในฐานะผู้นับถือเทพเจ้าดั้งเดิม แต่สุดท้ายก็ทรงเปลี่ยนมานับถือคริสต์ศาสนา มักมีการอ้างว่าพระองค์ทรงเป็นจักรพรรดิคริสตชนพระองค์แรก แต่ก็ยังมีข้อสงสัยบางประการเกี่ยวกับเรื่องนี้

เมื่อพระองค์มีพระชนมายุอยู่ในช่วงวัยสามสิบ พระองค์ทรงประจักษ์ถึงการเบียดเบียนที่ถูกปล่อยให้เกิดขึ้นโดยจักรพรรสดิโอคลีเซียน ซึ่งเป็นการเบียดเบียนพระศาสนจักรครั้งสุดท้ายและนองเลือดที่สุดโดยจักรวรรดิโรมัน แม้จะมีความโหดร้ายที่ถูกกระทำต่อคริสตชน แต่คอนสแตนตินก็ทรงกลับใจ

ในขณะนั้น รัฐบาลของจักรวรรดิเกิดความสับสน และสงครามกลางเมืองหลายครั้งกำลังดำเนินอยู่ คอนสแตนตินทรงขัดแย้งกับชายที่ชื่อแมกเซนติอุสเพื่อแย่งชิงการควบคุมกรุงโรม และการสู้รบครั้งสำคัญที่รู้จักกันในชื่อ ยุทธการที่สะพานมิลเวียส กำลังคืบคลานเข้ามา

ก่อนการสู้รบซึ่งฝ่ายของคอนสแตนตินเป็นรองอย่างมาก พระองค์ทรงอธิษฐานต่อพระเจ้าของชาวคริสต์และทรงนิมิตเห็นกางเขนบนท้องฟ้า พร้อมกับข้อความที่ว่า "จงมีชัยด้วยเครื่องหมายนี้" พระองค์ยังทรงสุบินถึงคำสั่งให้ใช้เครื่องหมายนี้ และทรงนำมันไปประดับไว้บนโล่ของทหารด้วย

รูปแบบเฉพาะของเครื่องหมายที่พระองค์ทอดพระเนตรเห็นนั้นเป็นที่รู้จักในชื่อ ไค-โร ซึ่งมาจากตัวอักษรสองตัวแรกของคำว่าพระคริสต์ในภาษากรีก ตัวไคมีลักษณะคล้ายตัวอักษรภาษาอังกฤษ X และตัวโรมีลักษณะคล้ายตัวอักษรภาษาอังกฤษ P ดังนั้น ไค-โร จึงนำรูปร่างทั้งสองนี้มารวมกันจนกลายเป็นสัญลักษณ์คริสตชนที่พบเห็นได้ทั่วไปในเวลาต่อมา

คอนสแตนตินทรงชนะในยุทธการที่สะพานมิลเวียส และในที่สุดก็ทรงกลายเป็นจักรพรรดิแต่เพียงผู้เดียว แต่แม้ว่าพระองค์จะทรงโปรดปรานคริสต์ศาสนา แต่พระองค์ก็ไม่ได้ทรงทำให้มันเป็นศาสนาทางการ สิ่งนั้นไม่ได้เกิดขึ้นจนกระทั่งหลายทศวรรษผ่านพ้นรัชสมัยของคอนสแตนตินไปแล้ว

ในทำนองเดียวกัน คอนสแตนตินไม่ได้ทรงสร้างพระศาสนจักรคาทอลิกขึ้นแต่อย่างใด หลังจากที่พระองค์ทรงนิมิตและสุบิน พระองค์ทรงเข้ารับการอบรมในความเชื่อคริสตชนและทรงรับศีลล้างบาปในที่สุด พระองค์ทรงเข้าร่วมกับพระศาสนจักรที่มีอยู่แล้ว และถูกเรียกว่า "พระศาสนจักรคาทอลิก" มาก่อนแล้วด้วยซ้ำ

อันที่จริง ผู้คนเรียกขานมันด้วยชื่อนั้นมาตั้งแต่ช่วงปลายศตวรรษที่หนึ่ง เราทราบเรื่องนี้เพราะราวปี ค.ศ. 108 เราพบว่านักบุญอิกนาติอุสแห่งอันเปียวใช้คำนี้ในจดหมายของท่านว่า "ณ ที่ใดที่บิชอปปรากฏ ณ ที่นั้นย่อมมีประชาคมอยู่ เช่นเดียวกับที่ใดที่มีพระเยซูคริสต์ ที่นั่นย่อมมีพระศาสนจักรคาทอลิก"

อิกนาติอุสไม่ได้ใส่ใจที่จะอธิบายว่าท่านหมายถึงอะไรด้วยคำว่าพระศาสนจักรคาทอลิก ซึ่งบ่งชี้ว่าคำนี้เป็นที่ใช้กันทั่วไปอยู่แล้ว สิ่งนี้น่าจะทำให้จุดกำเนิดของมันย้อนกลับไปอย่างน้อยก็อีกไม่กี่ปีเร็วกว่านั้น ในช่วงปลายศตวรรษที่หนึ่ง

คำว่าคาทอลิก โดยคร่าวๆ หมายถึง "สากล" และคำนี้ถูกนำมาใช้กับพระศาสนจักรเนื่องจากมีกลุ่มแตกแยกในท้องถิ่นที่เริ่มแยกตัวออกไปจากพระศาสนจักรในพื้นที่ต่างๆ จำเป็นต้องมีวิธีในการอ้างถึงพระศาสนจักรหนึ่งเดียวที่พระคริสต์ทรงก่อตั้ง ซึ่งแตกต่างจากกลุ่มที่แยกตัวออกไป ผู้คนจึงเรียกมันว่าพระศาสนจักรคาทอลิก

ดังนั้น พระศาสนจักรคาทอลิกจึงไม่ได้ถูกสถาปนาขึ้นโดยจักรพรรดิคอนสแตนติน แต่มันมีอยู่รอบตัวมานานก่อนยุคสมัยของพระองค์ พระองค์ไม่ได้ทรงก่อตั้งมันขึ้น แต่พระองค์ทรงเข้าร่วมกับมัน