ลักษณะ 1 ศาลที่มีอำนาจ

มาตรา 1404 ไม่มีผู้ใด พิพากษาตำแหน่งสูงสุด (สมเด็จพระสันตะปาปา) ได้

มาตรา 1405 วรรค 1 สมเด็จพระสันตะปาปาผู้เดียวเท่านั้น มีสิทธิที่จะพิจารณาตัดสิน ในกรณีที่ได้ระบุไว้ในกฎหมายมาตรา 1401
    1. บรรดาผู้มีตำแหน่งสูงสุดในประเทศ;
    2. บรรดาพระคาร์ดินัล;
    3. บรรดาสมณทูตของสันตะสำนัก และพระสังฆราชในกรณีที่เป็นคดีอาญา;
    4. กรณีอื่นๆ ที่พระสันตะปาปาได้ส่งนำมาให้พระองค์ตัดสินเอง

วรรค 2 ผู้พิพากษา หากมิได้รับมอบอำนาจมาก่อน ไม่สามารถทบทวนการตัดสินคดี หรือพยานหลักฐานที่พระสันตะปาปาได้ทรงรับรองโดยเฉพาะแล้ว

วรรค 3 กรณีต่อไปนี้ สงวนไว้สำหรับศาลสูงของสันตะสำนัก ที่จะตัดสิน
    1. พระสังฆราช ในคดีแพ่ง โดยคงไว้ซึ่งกฎหมายมาตรา 1419 วรรค 2
    2. อธิการฤษีสูงสุด หรืออธิการผู้ใหญ่ของคณะฤษี และอธิการสูงสุดของคณะนักบวชสิทธิสันตะสำนัก
    3. สังฆมณฑล หรือ บุคคลฝ่ายพระศาสนจักรอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นบุคคลโดยธรรมชาติ หรือนิติบุคคล

มาตรา 1406 วรรค 1 การกระทำ หรือการตัดสินใดๆ ที่ขัดต่อข้อกำหนดของกฎหมายมาตรา 1404 ถือเป็นโมฆะ

วรรค 2 การขาดอำนาจของผู้พิพากษาอื่นๆ ในกรณีที่ระบุไว้ในกฎหมายมาตรา 1405 เป็นชนิดเด็ดขาด

มาตรา 1407 วรรค 1 จะนำใครขึ้นศาลชั้นต้นไม่ได้ยกเว้นต่อหน้าผู้พิพากษาฝ่ายพระศาสนจักรที่มีอำนาจตามกฎหมายข้อใดข้อหนึ่งตามที่มีกำหนดไว้ในกฎหมายมาตรา 1408–1414

วรรค 2 การขาดอำนาจของผู้พิพากษาซึ่งไม่มีอำนาจตามกฎหมายเหล่านี้ข้อใดข้อหนึ่งเลยเป็นชนิดไม่เด็ดขาดวรรค 3 โจทก์ต้องขึ้นศาลของจำเลยถ้าจำเลยสามารถขึ้นศาลได้หลายศาล โจทก์สามารถเลือกศาลใดศาลหนึ่ง

มาตรา 1408 ใครไม่ว่า สามารถถูกนำขึ้นศาลของภูมิลำเนา หรือเสมือนภูมิลำเนาของผู้นั้น

มาตรา 1407 วรรค 1 ผู้ที่ไม่มีภูมิลำเนาถาวร ให้ขึ้นศาลที่ผู้นั้นอาศัยอยู่ในปัจจุบัน

วรรค 2 ผู้ที่ไม่ปรากฏภูมิลำเนา หรือเสมือนภูมิลำเนา หรือสถานที่อาศัยสามารถถูกนำขึ้นศาลของโจทก์ได้ ขอแต่ว่า ไม่มีศาลอื่นที่ชอบด้วยกฎหมาย

มาตรา 1410 โดยเหตุผลของสิ่งของที่ตั้งอยู่คู่ความสามารถถูกนำขึ้นศาลของสถานที่ ที่สิ่งของที่เป็นความตั้งอยู่เมื่อใดไม่ว่าคดีความเป็นเรื่องเกี่ยวกับสิ่งของโดยตรงหรือเกี่ยวกับการทวงสิทธิในสิ่งของนั้นคืน

มาตรา 1411 วรรค 1 โดยเหตุผลของสัญญาคู่ความสามารถถูกนำขึ้นศาลของสถานที่ที่ทำสัญญา หรือที่ต้องทำตามสัญญาเว้นแต่ว่าคู่ความจะยินยอมเลือกศาลอื่น

วรรค 2 ถ้าคดีความเป็นเรื่องเกี่ยวกับภาระผูกพันที่มาจากเหตุผลอื่น คู่ความสามารถถูกนำขึ้นศาลของสถานที่ ที่ภาระผูกพันนั้นเกิดขึ้น หรือที่ต้องปฏิบัติตามภาระผูกพัน

มาตรา 1412 กรณีคดีอาญา จำเลยแม้จะไม่อยู่ ก็สามารถถูกนำขึ้นศาลของสถานที่ที่เกิดเหตุได้

มาตรา 1413 คู่ความ สามารถถูกนำขึ้นศาลได้:
    1. ในคดีที่เกี่ยวกับการบริหาร ให้ขึ้นศาลของสถานที่ที่ทำการบริหาร
    2. ในคดีที่เกี่ยวกับมรดก หรือพินัยกรรมให้ขึ้นศาลของสถานที่ที่มีภูมิลำเนา หรือที่เสมือนภูมิลำเนาหรือสถานที่อยู่อาศัยสุดท้ายของผู้เป็นเจ้าของมรดก หรือพินัยกรรมตามกฎเกณฑ์ของกฎหมายมาตรา 1408–1409 เว้นแต่ว่าเป็นเรื่องเกี่ยวกับการปฏิบัติตามพินัยกรรมเท่านั้นซึ่งจะต้องพิจารณาปฏิบัติตามกฎหมายปกติของการมีอำนาจ

มาตรา 1414 โดยเหตุผลของความเกี่ยวพัน คดีหลายคดีที่เกี่ยวพันกันให้ศาลเดียวพิจารณา และดำเนินคดีในกระบวนการเดียวกันเว้นแต่มีอุปสรรคจากข้อกำหนดของกฎหมาย

มาตรา 1415 โดยเหตุผลของการดำเนินการก่อน ถ้าศาลสองศาลหรือมากกว่ามีอำนาจเท่าเทียมกัน ศาลที่มีหมายเรียกคู่ความโดยชอบด้วยกฎหมายก่อนมีสิทธิพิจารณาคดี

มาตรา 1416 ปัญหาขัดแย้ง เรื่องการมีอำนาจพิจารณาคดีระหว่างศาลที่ขึ้นกับศาลอุทธรณ์เดียวกัน ให้ศาลอุทธรณ์นั้นชี้ขาดแต่ถ้าไม่ขึ้นกับศาลอุทธรณ์เดียวกันให้ศาลสูงของสันตะสำนักเป็นผู้ชี้ขาดตัดสินขั้นสุดท้าย เว้นแต่เมื่อสันตะสำนัก