มีเพียงสิบหกตอน (ทั้งหมดเป็นเรื่องราว) ในพระวรสารของยอห์นที่ปรากฏอยู่ในพระวรสารสหทรรศน์ทั้งสามฉบับ ตอนหนึ่งกล่าวถึงบทบาทของยอห์น ผู้ทำพิธีล้างในช่วงต้นพันธกิจของพระเยซูเจ้า ตอนหนึ่งคือการทวีขนมปังเลี้ยงคนห้าพันคน (ปาฏิหาริย์เพียงอย่างเดียวนอกจากเรื่องการกลับคืนพระชนมชีพในพระวรสารทั้งสี่ฉบับ) และส่วนที่เหลืออยู่ในสัปดาห์สุดท้ายของพระชนมชีพของพระเยซูเจ้า

เรื่องราวเหล่านี้ถูกเล่าในลักษณะที่แตกต่างออกไป ในสไตล์ที่เป็นเอกลักษณ์ของยอห์น ซึ่งบันทึกบทสนทนาที่ยาวกว่า และมีความชัดเจนมากขึ้นเกี่ยวกับความเป็นพระเจ้าของพระเยซูเจ้าและบทบาทของพระจิตเจ้า (ดูคำตอบข้อ 5)

เราจะอธิบายความแตกต่างเหล่านี้ได้อย่างไร มีสองทางเลือกหลัก: (1) ยอห์นไม่ได้อ่านพระวรสารสหทรรศน์ และดังนั้นจึงไม่ได้มีปฏิสัมพันธ์กับพวกมัน ท่านเพียงแค่ทำตามความสนใจของตนเองในขณะที่เขียน และสิ่งเหล่านี้ก็ไม่ได้ทับซ้อนกับพระวรสารสหทรรศน์มากนัก (2) ยอห์นได้อ่านพระวรสารสหทรรศน์บางฉบับหรือทั้งหมด และตั้งใจทำสิ่งที่แตกต่างไปจากสิ่งที่พระวรสารเหล่านั้นทำอย่างจงใจ

ทางเลือกที่สองเป็นทางเลือกที่พบได้บ่อยที่สุดในประวัติศาสตร์พระศาสนจักร แต่ในช่วงเวลาส่วนใหญ่ของศตวรรษที่ยี่สิบ ทางเลือกแรกกลับได้รับความนิยมในหมู่นักวิชาการ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ทางเลือกแรกได้รับความนิยมน้อยลง และในปัจจุบัน นักวิชาการก็เปิดรับมุมมองทางประวัติศาสตร์มากขึ้น

มีหลักฐานอะไรบ้างที่เกี่ยวกับมุมมองทั้งสองนี้ หลักฐานสำหรับประการแรกจะอิงจากความแตกต่างอย่างมากระหว่างพระวรสารของยอห์นกับพระวรสารสหทรรศน์ ราวกับว่าท่านไม่รู้ถึงการมีอยู่ของพวกมัน แต่ความแตกต่างในพระวรสารของยอห์นก็ยังสอดคล้องกับมุมมองที่ว่า ท่านรู้จักพวกมันและตั้งใจทำสิ่งที่แตกต่างออกไปอย่างจงใจ

การอ่านพระวรสารของยอห์นอย่างพินิจพิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่ามุมมองทางประวัติศาสตร์เป็นความจริง แต่สิ่งใดกันแน่ที่ยอห์นพยายามทำในแบบที่แตกต่างออกไป เราสามารถพิจารณาเรื่องนี้ได้โดยดูจากการละเว้นเรื่องราวที่น่าสนใจบางประการในพระวรสารฉบับที่สี่

พระวรสารสหทรรศน์ทุกฉบับมีเรื่องราวการรับพิธีล้างของพระเยซูเจ้า และแม้ว่ายอห์นจะอภิปรายถึงยอห์น ผู้ทำพิธีล้าง แต่ท่านไม่เคยพูดจริงๆ ว่ายอห์นทำพิธีล้างให้พระเยซูเจ้า ในทางกลับกัน ท่านบอกว่ายอห์นเห็นพระจิตเจ้าเสด็จลงมาเหนือพระเยซูเจ้าในรูปของนกพิราบ สิ่งที่เราทราบจากพระวรสารสหทรรศน์ แต่ท่านไม่ได้บอกว่าสิ่งนั้นเกิดขึ้นระหว่างพิธีล้าง (ดู ยอห์น 1:32–33) นี่คือการละเว้นที่น่าสนใจ ซึ่งเราอาจไม่เข้าใจหากเราไม่มีพระวรสารสหทรรศน์

พบการละเว้นอีกประการหนึ่งในยอห์นบทที่ 3 ซึ่งผู้นิพนธ์พระวรสารกำลังอภิปรายถึงสถานที่ที่ยอห์น ผู้ทำพิธีล้างกำลังประกอบพันธกิจของท่าน และจู่ๆ ท่านก็พูดขึ้นมาว่า "เวลานั้น ยอห์นยังไม่ถูกจองจำ" (ยอห์น 3:24) สำหรับผู้ที่มีเพียงพระวรสารของยอห์น สิ่งนี้คงไม่สมเหตุสมผลเลย เพราะท่านไม่ได้กล่าวถึงการที่ยอห์นถูกจองจำที่ใดเลย

เราทราบจากพระวรสารสหทรรศน์ว่าเฮโรด อันทิปาส เป็นผู้สั่งจำคุกและประหารยอห์น ผู้ทำพิธีล้างในที่สุด พระวรสารฉบับที่สี่ไม่ได้กล่าวถึงเรื่องใดเรื่องหนึ่งเลย กระนั้น ผู้นิพนธ์พระวรสารก็ดูเหมือนจะคาดหวังให้เรารู้เรื่องนี้ เพราะท่านกล่าวถึงการจำคุกของยอห์นที่ยังไม่เกิดขึ้น เพื่อเป็นวิธีอธิบายว่าทำไมยอห์นถึงทำพิธีล้างในช่วงเวลาและสถานที่ที่ท่านอยู่

การละเว้นที่น่าสนใจอีกประการหนึ่งคือการตั้งศีลมหาสนิท สิ่งนี้พบได้ในพระวรสารสหทรรศน์ทุกฉบับ และยอห์นก็มีเรื่องราวของการรับประทานอาหารค่ำมื้อสุดท้าย แต่ท่านไม่ได้กล่าวถึงการตั้งศีลมหาสนิท ไม่ใช่ว่ายอห์นไม่สนใจหัวข้อนี้ ทันทีหลังจากการทวีขนมปังเลี้ยงคนห้าพันคน ยอห์นมีการอภิปรายอย่างยืดยาวเกี่ยวกับศีลมหาสนิท (ยอห์น 6:26–58) กระนั้น เมื่อท่านเล่าถึงการรับประทานอาหารค่ำมื้อสุดท้าย ท่านกลับละเว้นเรื่องการตั้งศีลศักดิ์สิทธิ์ที่ท่านเพิ่งจะให้คำอธิบายหลักไปก่อนหน้านี้อย่างน่าแปลกใจ

ทำไมท่านถึงละเว้นสิ่งเหล่านี้ ยอห์นมีความสนใจอย่างชัดเจนในการรับพิธีล้างของพระเยซูเจ้า การจับกุมยอห์น ผู้ทำพิธีล้าง และศีลมหาสนิท มิฉะนั้น ท่านก็คงไม่พูดถึงสิ่งเหล่านี้เลย แต่หากท่านสนใจสิ่งเหล่านี้ ทำไมท่านถึงไม่ใส่คำบรรยายถึงเหตุการณ์สำคัญลงไปด้วยล่ะ พระวรสารสหทรรศน์ทุกฉบับมีสิ่งเหล่านั้น!

และนั่นคือประเด็น: พระวรสารสหทรรศน์ได้บรรยายถึงเหตุการณ์เหล่านี้แล้ว เหตุการณ์เหล่านั้นถูกบันทึกไว้ในชุมชนคริสตชนแล้ว ดังนั้นยอห์นจึงไม่จำเป็นต้องบันทึกพวกมันซ้ำ ในฐานะผู้นิพนธ์พระวรสารท่านสุดท้าย ยอห์นสามารถอนุมานได้ว่าผู้อ่านของท่านคุ้นเคยกับพระวรสารสหทรรศน์ และนั่นทำให้ท่านมีอิสระในการบันทึกเนื้อหาที่ไม่พบในพระวรสารเหล่านั้น

การผลิตหนังสือมีราคาแพงลิ่วในศตวรรษที่หนึ่ง (ดูคำตอบข้อ 1) และมีแรงกดดันด้านราคาต่อยอห์นที่จะต้องรักษาผลงานของท่านให้มีราคาที่ชุมชนคริสตชนสามารถหาซื้อได้ เนื่องจากท่านมีเนื้อหาจำนวนมากที่ไม่ได้อยู่ในพระวรสารสหทรรศน์ที่ต้องบันทึก ท่านจึงเลือกที่จะละเว้นสิ่งที่ท่านรู้ว่าพระวรสารสหทรรศน์มีอยู่แล้ว เพื่อที่ท่านจะได้มีพื้นที่สำหรับเนื้อหาของท่านเอง

นั่นอธิบายได้ว่าท่านพยายามทำสิ่งที่แตกต่างไปจากพระวรสารสหทรรศน์อย่างไร: ท่านกำลังพยายามเพิ่มเติมข้อมูลให้พวกมัน ถึงอย่างนั้น ท่านก็รู้ว่าท่านไม่สามารถใส่ทุกสิ่งลงไปได้ เพราะในตอนท้าย ท่านกล่าวว่า "ยังมีอีกหลายสิ่งที่พระเยซูเจ้าทรงกระทำ หากจะเขียนลงไว้ทุกสิ่ง ข้าพเจ้าคิดว่า โลกทั้งโลกก็คงไม่พอจุกำลังหนังสือที่จะเขียนนั้น" (ยอห์น 21:25)