เขียนโดย
- พระสังฆราช รัฟฟาเอลโล มาร์ติเนลลี -
แปลและเรียบเรียงโดย
Faith4Thai.com
ต่อไปนี้คือประเด็นสำคัญบางส่วนจากสมณสาส์น Deus Caritas Est (พระเจ้าทรงเป็นความรัก) ของสมเด็จพระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 16
ผู้คนคิดอย่างไร
เกี่ยวกับความรัก?
![]()
- ในวรรณกรรมคลาสสิค
- เวอร์จิล (Virgil) กวีชาวโรมัน ได้กล่าวไว้ในกวีนิพนธ์ Eclogues อย่างถูกต้องว่า: "ความรักพิชิตทุกสิ่ง" (omnia vincit amor) และเสริมว่า: "และเรายอมจำนนต่อความรัก" (Et nos cedamus amori)
- ดันเต (Dante) กวีชาวอิตาลี ยืนยันในกวีนิพนธ์ Divine Comedy ของเขาว่า "ความรักนั่นเองที่เป็นผู้ขับเคลื่อนดวงอาทิตย์และดวงดาวอื่นๆ" (Paradiso, XXXIII, v. 145) สำหรับดันเต แสงสว่างและความรักคือสิ่งเดียวกัน: พวกมันคือพลังแห่งการเนรมิตสร้างดั้งเดิมที่ขับเคลื่อนจักรวาล
- ปัจจุบันนี้ คำว่า "ความรัก" กลายเป็นหนึ่งในคำที่ถูกใช้บ่อยที่สุด และถูกนำไปใช้ในทางที่ผิดมากที่สุดด้วย โดยเรามักจะนำไปผูกติดกับความหมายที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง มีการพูดถึงความรักชาติ ความรักในวิชาชีพ ความรักระหว่างเพื่อน ระหว่างพ่อแม่กับลูก ระหว่างพี่น้องและญาติมิตร ความรักต่อเพื่อนมนุษย์ และความรักต่อพระเจ้า
- แม้ว่าจะมีความหมายและการตีความที่หลากหลายและแตกต่างกัน
-
- แต่คำว่า "ความรัก" คือ "คำพื้นฐาน เป็นการแสดงออกถึงความเป็นจริงดั้งเดิม เราไม่อาจละทิ้งมันไปเฉยๆ แต่เราต้องหยิบยกมันขึ้นมาอีกครั้ง ชำระล้างให้บริสุทธิ์ และนำมันกลับคืนสู่ความงดงามดั้งเดิม เพื่อที่มันจะได้ส่องสว่างให้กับชีวิตของเราและนำทางชีวิตเราไปสู่หนทางที่ถูกต้อง" (สมเด็จพระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 16, พระดำรัส, 23 มกราคม 2006)
- ความรักระหว่างชายและหญิง ปรากฏขึ้นในฐานะต้นแบบแห่งความรักที่เป็นเลิศ ซึ่งเมื่อเทียบกันแล้ว ความรักชนิดอื่นๆ ดูเหมือนจะด้อยลงไป ร่างกายและจิตวิญญาณมีส่วนช่วยในการทำให้ความรักนี้เป็นจริงขึ้นมาอย่างแนบเนียน และมนุษย์ก็ได้รับการนำเสนอด้วยคำสัญญาแห่งความสุขที่ดูเหมือนจะไม่อาจต้านทานได้
ข้อโต้แย้งเกี่ยวกับความรัก
ที่ตั้งคำถามต่อพระศาสนจักรมีอะไรบ้าง?
ความรักแบบ
"อีรอส vs อากาเป"
![]()
- บางคนแย้งว่า: เป็นไปได้ไหมที่พระศาสนจักร...
-
- ใช้พระบัญญัติและข้อห้ามต่างๆ มาทำให้สิ่งที่สวยงามที่สุดในชีวิต ซึ่งก็คือความรัก ต้องกลายเป็นเรื่องขมขื่น?
- ประณาม "อีรอส" (eros - ความรักแห่งแรงดึงดูด) เพื่อยอมรับเพียง "อากาเป" (agape - ความรักแห่งการอุทิศตนโดยไม่หวังผลตอบแทน)?
- ใช้แนวทางที่เป็นปรปักษ์ต่อร่างกาย ต่อเพศสภาพของมนุษย์?
- นำเสนอสาร ซึ่งก็คือสารแห่งความรัก ที่ในปัจจุบันนี้ดูล้าสมัยและไม่ได้ผล?
- อันที่จริง เรามีชีวิตอยู่ในยุคที่
- ความเกลียดชังและความโลภดูเหมือนจะกลายเป็นสิ่งที่มีอำนาจเหนือทุกสิ่ง
- เรากำลังเห็นการเชิดชูความเกลียดชังและการแก้แค้นให้กลายเป็นสิ่งที่ถูกต้องและคู่ควรแก่การยกย่อง (Apotheosis) ซึ่งบางครั้งก็ถูกนำไปผูกติดกับพระนามของพระเจ้าเอง
- สำหรับข้อโต้แย้งเหล่านี้ สมเด็จพระสันตะปาปาทรงตอบไว้ในหน้าต่างๆ ของสมณสาส์น โดยทรงพัฒนาหัวข้อเรื่องความรัก
จุดกำเนิด
ของความรักคืออะไร?
![]()
ในแนวคิดของคริสตชน ความรักมาจากพระเจ้า หรือพูดให้ถูกคือ พระเจ้าเองทรงเป็นความรัก ความรักคือ "วิถีแห่งการดำรงอยู่" (modus existendi) ของพระองค์ "พระเจ้าทรงเป็นความรัก ผู้ใดดำรงอยู่ในความรัก ย่อมดำรงอยู่ในพระเจ้า และพระเจ้าก็ทรงดำรงอยู่ในผู้นั้น" (1 ยน 4:16) การกล่าวว่า "พระเจ้าทรงเป็นความรัก" ก็เหมือนกับการกล่าวว่าพระเจ้าทรงรัก
มิติของ
ความรักมีอะไรบ้าง?
"ความรัก" มี 3 มิติ หรือการแสดงออก 3 รูปแบบ ได้แก่
อีรอส (eros)
ฟิเลีย (philia) และ
อากาเป (agape หรือ caritas)
ลักษณะของอีรอส (eros)
คืออะไร?
![]()
- อีรอสมีลักษณะสำคัญดังนี้:
- หมายถึงความรัก "ทางโลก"
- หยั่งรากลึกในธรรมชาติของมนุษย์เอง
- ในพระคัมภีร์ อีรอสมีจุดกำเนิดมาจากความดีงามของพระผู้สร้าง
- มีจุดมุ่งหมายเพื่อยกระดับเรา "ในความปีติยินดีอย่างล้นพ้น" (in ecstasy) ไปสู่ความศักดิ์สิทธิ์ นำพาเราไปไกลกว่าตัวเราเอง
- อีรอสสามารถเสื่อมถอยลงกลายเป็นเพียง "ความใคร่และพึงพอใจทางเพศ" ล้วนๆ เป็นสินค้า เป็นเพียง "สิ่งของ" ที่สามารถซื้อขายได้ ในกรณีนั้น
-
- จะเกิดการลดทอนคุณค่าของร่างกายมนุษย์ ซึ่งไม่ถูกหลอมรวมเข้ากับเสรีภาพอันครอบคลุมของการดำรงอยู่ของเราอีกต่อไป ร่างกายจะไม่ใช่การแสดงออกที่มีชีวิตของตัวตนทั้งหมดของเราอีกต่อไป แต่ถูกปฏิเสธให้ไปอยู่ในขอบเขตทางชีววิทยาเพียงอย่างเดียว
- มนุษย์กลายเป็นสินค้า ถูกพรากศักดิ์ศรีและถูกลดทอนความเป็นมนุษย์
- อีรอสต้องการการเดินทางแห่งฝึกความยับยั้งชั่งใจ (อาจจะใช้คำว่า บำเพ็ญตบะ หรือ การควบคุมภายในใจ" การสละละทิ้ง การชำระล้าง และการเยียวยา อีรอสต้องการระเบียบวินัยและการชำระล้างเพื่อที่จะมอบให้กับบุคคล ไม่ใช่ความพึงพอใจในชั่วขณะหนึ่ง แต่เป็นการให้ลิ้มรสล่วงหน้าถึงจุดสูงสุดของการดำรงอยู่ ถึงความบรมสุขซึ่งตัวตนทั้งหมดของเรามุ่งหน้าไป
- ด้วยวิธีนี้เท่านั้นที่อีรอสจะสามารถกลายเป็นอากาเปได้: ด้วยวิธีนี้ ความรักต่อผู้อื่นจะไม่แสวงหาเพื่อตนเองอีกต่อไป แต่กลายเป็นความห่วงใยต่อผู้อื่น ความเต็มใจที่จะเสียสละเพื่อผู้อื่น และยังเป็นการเปิดรับต่อของประทานแห่งชีวิตมนุษย์ใหม่ด้วย
ฟิเลีย (philia)
หมายถึงอะไร?
![]()
ฟิเลีย หมายถึง ความรักฉันมิตร คำนี้ถูกใช้ในพระวรสารนักบุญยอห์นเพื่อแสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างพระเยซูกับบรรดาศิษย์ของพระองค์