หมวด 3 หน้าที่ และสิทธิของสมณะ

มาตรา 273 สมณะมีพันธะหน้าที่พิเศษที่จะต้องแสดงความเคารพ และความนบนอบต่อสมเด็จพระสันตะปาปาและผู้ปกครองของตน

มาตรา 274 วรรค 1 สมณะเท่านั้นสามารถรับตำแหน่งหน้าที่ ที่จำเป็นต้องมีอำนาจศีลบรรพชาหรืออำนาจปกครองทางพระศาสนจักรในการปฏิบัติ

รรค 2 สมณะจำเป็นต้องรับและปฏิบัติหน้าที่อย่างสัตย์ซื่อ ซึ่งผู้ใหญ่ผู้ทรงอำนาจมอบให้ เว้นไว้แต่ว่ามีเหตุผลจากอุปสรรคอันชอบธรรม

มาตรา 275 วรรค 1 เนื่องจากสมณะทั้งหมดทำงานด้วยจุดประสงค์เดียวกันคือการสร้างพระกายพระคริสต์สมณะจึงต้องเป็นหนึ่งเดียวกันระหว่างพวกเขาด้วยสายสัมพันธ์แห่งความเป็นพี่น้องและการภาวนาและต้องพยายามมีความร่วมมือระหว่างกันตามข้อกำหนดของกฎหมายเฉพาะ

วรรค 2 สมณะต้องรับรู้และสนับสนุนพันธกิจซึ่งฆราวาสปฏิบัติตามบทบาทของตนในพระศาสนจักร และในโลก

มาตรา 276 วรรค 1 ในการดำเนินชีวิตนั้นสมณะมีพันธะให้บรรลุความศักดิ์สิทธิ์เป็นพิเศษเนื่องจากได้ถวายตัวแด่พระเป็นเจ้าในอีกฐานะหนึ่งด้วยการรับศีลบรรพชาเพื่อเป็นผู้แจกจ่ายธรรมล้ำลึกของพระเป็นเจ้า ในการรับใช้ประชากรของพระองค์

วรรค 2 เพื่อสมณะจะสามารถบรรลุความครบครันนี้

    1.   ก่อนอื่นหมด สมณะจะต้องปฏิบัติหน้าที่ในงานอภิบาลอย่างสัตย์ซื่อและอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย

    2.   สมณะจะต้องหล่อเลี้ยงชีวิตจิตของตนด้วยพระคัมภีร์และศีลมหาสนิทควบคู่กันไปดังนั้นจึงเชิญชวนพระสงฆ์อย่างแข็งขันให้ถวายบูชามิสซาเป็นประจำทุกวันและเชิญชวนสังฆานุกรอย่างแข็งขันให้มีส่วนร่วมในการถวายบูชานี้ทุกวันเช่นกัน

    3.   พระสงฆ์รวมทั้งสังฆานุกรที่ปรารถนาจะบวชเป็นพระสงฆ์ด้วยมีพันธะหน้าที่ต้องทำวัตรเป็นประจำทุกวันหนังสือพิธีกรรมเฉพาะและได้รับการรับรองแล้ว ส่วนสังฆานุกรถาวรต้องทำวัตรเฉพาะในส่วนที่สภาพระสังฆราชกำหนด

    4.   สมณะมีข้อผูกมัดต้องเข้าเงียบตามข้อกำหนดของกฎหมายเฉพาะ

    5.   ต้องกระตุ้นเตือนสมณะให้อุทิศเวลาแก่การรำพึงภาวนาอย่างสม่ำ-เสมอการรับศีลอภัยบาปบ่อยๆการมีความศรัทธาภักดีอย่างพิเศษต่อพรหมจารีพระชนนีของพระเจ้าและการใช้วิธีการอื่นๆ ทั้งที่เป็นแบบธรรมดาและแบบเฉพาะเพื่อไปสู่ความศักดิ์สิทธิ์

มาตรา 277 วรรค 1 สมณะจำต้องรักษาความบริสุทธิ์อย่างสมบูรณ์และตลอดไปเพราะเห็นแก่พระอาณาจักรสวรรค์ และดังนั้นสมณะจำต้องรักษาความเป็นโสดซึ่งเป็นพระคุณพิเศษของพระเป็นเจ้า อาศัยพระคุณนี้ศาสนบริกรทั้งหลายสามารถชิดสนิทได้ง่ายขึ้นกับองค์พระคริสตเจ้าด้วยหัวใจที่ไม่แบ่งแยก และสามารถอุทิศตนอย่างเป็นอิสระมากขึ้นเพื่อรับใช้พระเจ้าและมนุษยชาติ

วรรค 2 สมณะต้องประพฤติตนด้วยความสุขุมรอบคอบอันควรมีในการสมาคมกับบุคคลซึ่งการติดต่อสัมพันธ์อาจนำมาซึ่งอันตรายแก่พันธะหน้าที่ในการรักษาความบริสุทธิ์ หรืออาจเป็นเหตุแห่งการสะดุดแก่สัตบุรุษ

วรรค 3 เป็นอำนาจหน้าที่ของพระสังฆราชสังฆมณฑลที่จะออกกฎระเบียบในเรื่องนี้ให้เจาะจงมากขึ้น และที่จะวินิจฉัยตัดสินในกรณีเฉพาะเกี่ยวกับการปฏิบัติตามข้อผูกมัดนี้

มาตรา 278 วรรค 1 สมณะที่ไม่เป็นนักพรตมีสิทธิสมาคมกับผู้อื่นโดยมีจุดประสงค์ เพื่อบรรลุเป้าหมายที่เหมาะสมกับสถานภาพสมณะ

วรรค 2 สมณะที่ไม่เป็นนักพรตต้องให้ความสำคัญอย่างมาก เป็นต้นแก่สมาคมเหล่านั้น ที่มีกฎระเบียบที่ผู้ใหญ่ผู้ทรงอำนาจรับรองและที่ฟูมฟักความศักดิ์สิทธิ์ในการปฏิบัติศาสนบริการโดยอาศัยแบบการเจริญชีวิตที่เหมาะสมทั้งได้รับการรับรองอย่างถูกต้อง และโดยอาศัยความร่วมมือกันฉันพี่น้อง และซึ่งส่งเสริมความเป็นหนึ่งเดียวระหว่างสมณะด้วยกันเอง และกับพระสังฆราชของตน

วรรค 3 สมณะต้องละเว้นการจัดตั้งหรือการมีส่วนร่วมในสมาคมที่มีจุดประสงค์หรือมีกิจกรรมที่เข้ากันไม่ได้กับพันธะหน้าที่เฉพาะของสถานภาพสมณะหรือที่อาจเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติหน้าที่อย่างขยันขันแข็งที่ผู้ทรงอำนาจฝ่ายพระศาสนจักรได้มอบหมายให้

มาตรา 279 วรรค 1 สมณะแม้ได้บวชเป็นพระสงฆ์แล้วยังต้องศึกษาวิชาศักดิ์สิทธิ์ต่อ ต้องยึดมั่นในคำสอนที่มั่นคงอันมีรากฐานในพระคัมภีร์ ที่ได้รับมอบจากคนรุ่นก่อนสืบต่อกันมาและที่พระศาสนจักรยอมรับโดยทั่วไป และที่มีบรรจุเป็นต้นในเอกสารของสภาสังคายนา และของพระสันตะปาปาพวกเขายังต้องหลีกเลี่ยงคำสอนแปลกใหม่ทางโลกและวิทยาการผิดๆ

วรรค 2 ตามข้อกำหนดของกฎหมายเฉพาะพระสงฆ์ต้องเข้าฟังการบรรยายเกี่ยวกับการอภิบาลที่ต้องจัดขึ้นหลังการบวชเป็นพระสงฆ์แล้ว บางครั้ง ตามที่ได้กำหนดไว้ในกฎหมายเฉพาะเดียวกันนี้พระสงฆ์ยังต้องเข้าร่วมฟังการบรรยายต่างๆ และเข้าร่วมประชุมหรือการอภิปรายทางเทววิทยาซึ่งจะอำนวยให้เขามีโอกาสได้รับความรู้ที่สมบูรณ์ขึ้นในวิชาศักดิ์สิทธิ์และวิธีการอภิบาล

วรรค 3 ในทำนองเดียวกัน พระสงฆ์ยังต้องแสวงหาความรู้ในวิชาการอื่นด้วยเป็นต้นในวิชาการที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับวิชาศักดิ์สิทธิ์ต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเมื่อความรู้นั้นจะเอื้อประโยชน์ในการปฏิบัติงานด้านอภิบาล

มาตรา 280 ขอแนะนำอย่างแข็งขัน ให้สมณะดำเนินชีวิตหมู่คณะแบบใดแบบหนึ่ง ที่ใดที่มีการปฏิบัติเช่นนี้อยู่แล้ว ให้รักษาไว้เท่าที่จะเป็นไปได้

มาตรา 281 วรรค 1 เมื่อสมณะได้อุทิศตนเพื่องานของพระศาสนจักรเขาก็สมควรได้รับค่าตอบแทนที่เหมาะสมกับสถานภาพของเขาโดยพิจารณาทั้งในด้านหน้าที่การงาน และสภาพของสถานที่และเวลาค่าตอบแทนนี้ควรเพียงพอสำหรับใช้จ่ายเพื่อความจำเป็นของชีวิตของตนเองและเป็นค่าตอบแทนอย่างยุติธรรมแก่บุคคลที่รับใช้เขา

วรรค 2 เช่นเดียวกันต้องเตรียมการไว้เพื่อให้เขาได้รับสวัสดิการทางสังคมพอที่จะตอบสนองความจำเป็นของเขาได้อย่างเหมาะสม เมื่อเจ็บป่วยทุพพลภาพหรือชรา

วรรค 3 สังฆานุกรที่แต่งงานซึ่งได้อุทิศตนเพื่องานของพระศาสนจักรเต็มเวลาสมควรได้รับค่าตอบแทนที่เพียงพอสำหรับตนเอง และครอบครัว อย่างไรก็ดีสังฆานุกรแต่งงานที่มีรายได้จากการประกอบอาชีพทางโลกทั้งที่กำลังทำอยู่หรือที่ได้ทำมาแล้วก็ให้ใช้รายได้นั้นสำหรับความต้องการส่วนตัว และครอบครัว

มาตรา 282 วรรค 1 สมณะจะต้องปลูกฝังการดำเนินชีวิตที่เรียบง่าย และให้เว้นจากทุกสิ่งที่มีกลิ่นอายของความฟุ้งเฟ้อ

วรรค 2 ทรัพย์สินที่สมณะได้มาจากการปฏิบัติหน้าที่ในพระศาสนจักรหลังจากการใช้จ่ายเพื่อเลี้ยงตัวเองและเพื่อการปฏิบัติหน้าที่ตามฐานะของตนอย่างเหมาะสมแล้วควรใช้ทรัพย์สินที่เหลือเพื่อประโยชน์ของพระศาสนจักรและงานเมตตาจิต

มาตรา 283 วรรค 1 สมณะ แม้ว่าไม่มีหน้าที่ที่ต้องอยู่ประจำถึงกระนั้นก็ต้องไม่ออกนอกสังฆมณฑลของตนเป็นระยะเวลานานเกินควรซึ่งจะต้องกำหนดไว้ในกฎหมายเฉพาะถิ่นโดยไม่ได้รับอนุญาตอย่างน้อยชนิดที่สันนิษฐานเอาจากผู้ใหญ่ของตน

วรรค 2 อย่างไรก็ดี สมณะมีสิทธิ์มีวันหยุดที่พึงมีและเพียงพอทุกปี ซึ่งต้องกำหนดในกฎหมายสากล หรือกฎหมายเฉพาะถิ่น

มาตรา 284 สมณะต้องแต่งเครื่องแบบสมณะที่สุภาพ ตามกฎเกณฑ์ที่สภาพระสังฆราชได้กำหนด และตามประเพณีอันชอบของท้องถิ่น

มาตรา 285 วรรค 1 สมณะต้องละเว้นอย่างสิ้นเชิงจากทุกสิ่งที่ทำให้เสื่อมเกียรติแก่สถานภาพของตนตามข้อกำหนดของกฎหมายเฉพาะถิ่น

วรรค 2 สมณะจะต้องหลีกเลี่ยงสิ่งที่ผิดแปลกไปจากสถานภาพของตน แม้จะไม่ทำให้เกิดความเสื่อมเสีย

วรรค 3 ห้ามสมณะรับตำแหน่งหน้าที่สาธารณะ ซึ่งทำให้มีส่วนในการใช้อำนาจฝ่ายบ้านเมือง

วรรค 3 ห้ามสมณะรับตำแหน่งหน้าที่สาธารณะ ซึ่งทำให้มีส่วนในการใช้อำนาจฝ่ายบ้านเมือง

วรรค 4 หากไม่ได้รับอนุญาตจากผู้ใหญ่ของตนห้ามสมณะรับเป็นผู้จัดการทรัพย์สินซึ่งเป็นของฆราวาสหรือห้ามรับตำแหน่งหน้าที่ทางโลกซึ่งจะต้องรายงานความรับผิดชอบ ห้ามเป็นผู้ค้ำประกันแม้ด้วยทรัพย์สินของตนเองโดยมิได้ปรึกษาผู้ใหญ่ของตน ในทำนองเดียวกันสมณะต้องไม่ลงนามในตั๋วสัญญาใช้เงินที่มีข้อผูกมัดการชำระเงินที่ไม่มีเหตุผลที่แน่ชัด

มาตรา 286 ห้ามสมณะประกอบธุรกิจ หรือการค้าด้วยตัวเองหรือโดยคนอื่นเพื่อผลประโยชน์ส่วนตัวหรือของผู้อื่นเว้นไว้แต่ว่าจะได้รับอนุญาตจากผู้ทรงอำนาจอันชอบธรรมฝ่ายพระศาสนจักร

มาตรา 287 วรรค 1 สมณะจะต้องส่งเสริม อย่างมากที่สุดเสมอซึ่งสันติ และความปรองดองกันอันตั้งอยู่บนรากฐานของความยุติธรรมที่จะต้องรักษาไว้ท่ามกลางมวลมนุษย์

วรรค 2 สมณะต้องไม่มีส่วนอย่างมีบทบาทในพรรคการเมือง และในการบริหารสหภาพแรงงาน เว้นไว้แต่ว่าเป็นการจำเป็นเพื่อป้องกันสิทธิของพระศาสนจักรหรือเพื่อส่งเสริมผลประโยชน์ส่วนรวมตามวิจารณญาณของผู้ใหญ่ผู้มีอำนาจฝ่ายพระศาสนจักร

มาตรา 288 สังฆานุกรถาวร ไม่จำเป็นต้องถือตามข้อกำหนดของมาตรา 284, 185 วรรค 3และ4, 286, 287 วรรค 2 เว้นไว้แต่ว่ากฎหมายเฉพาะถิ่นกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น

มาตรา 289 วรรค 1 เนื่องจากว่า การรับราชการทหารไม่ค่อยเหมาะกับสถานภาพสมณะบรรดาสมณะและผู้สมัครรับศีลบรรพชา ต้องไม่อาสาสมัครรับราชการทหารเว้นไว้แต่ได้รับอนุญาตจากผู้ใหญ่ของตน

วรรค 2 สมณะควรใช้ข้อยกเว้น ซึ่งกฎหมายหรือข้อตกลงหรือขนบธรรมเนียมเปิดโอกาสให้ไม่ต้องตำแหน่งหน้าที่ราชการฝ่ายพลเรือนที่ไม่เหมาะกับสถานภาพสมณะเว้นแต่ว่าผู้ใหญ่ของตนจะได้กำหนดเป็นอย่างอื่นในกรณีเฉพาะ