ตอน 2 พระศาสนจักรเฉพาะถิ่น และการรวมกลุ่ม

ลักษณะ 1 พระศาสนจักรเฉพาะถิ่นและอำนาจที่บัญญัติให้

หมวด 1 พระศาสนจักรเฉพาะถิ่น

มาตา 368 พระศาสนจักรเฉพาะถิ่นซึ่งในและจากพระศาสนจักรเฉพาะถิ่นนั้นประกอบขึ้นเป็นพระศาสนจักรคาทอลิกเดียวและเพียงหนึ่งเดียวเท่านั้น ก่อนอื่นประกอบด้วยสังฆมณฑล เว้นไว้แต่ว่าปรากฏชัดเป็นอย่างอื่น ที่เหมือนสังฆมณฑล ยังมีเขตสังฆองค์กร เขตอารามเขตปกครองโดยผู้แทนสันตะสำนักเขตปกครองโดยหัวหน้าจากสันตะสำนัก และเขตดูแลของสันตะสำนักซึ่งได้ตั้งขึ้นอย่างถาวร

มาตรา 369 สังฆมณฑล คือส่วนหนึ่งของประชากรของพระเป็นเจ้าที่มอบให้พระสังฆราชดูแลอภิบาลโดยมีพระสงฆ์เป็นผู้ร่วมงานเพื่อว่าประชากรของพระเจ้าโดยการยึดติดกับนายชุมพาบาลของตน และรวมเป็นหนึ่งเดียวกันโดยท่านในพระจิตอาศัยพระวรสาร และศีลมหาสนิทประกอบขึ้นเป็นพระศาสนจักรเฉพาะถิ่นพระศาสนจักรหนึ่งเดียว ศักดิ์สิทธิ์สากล และสืบจากอัครสาวกอยู่ใน และดำเนินการในพระศาสนจักรเฉพาะถิ่นนี้จริงๆ

มาตรา 370 เขตสังฆองค์กรหรือเขตอารามคือส่วนหนึ่งของประชากรของพระเป็นเจ้าซึ่งตั้งอยู่ภายในขอบเขตของพื้นที่หนึ่งและโดยเหตุที่มีกรณีแวดล้อมพิเศษ การดูแลเอาใจใส่มอบให้แก่สังฆนายก (prelate) หรือแก่อธิการอาราม (abbot) ซึ่งปกครองในฐานะเป็นนายชุมพาบาลเฉพาะของพื้นที่นั้นเฉกเช่นพระสังฆราชสังฆมณฑล

มาตรา 371. วรรค 1 เขตปกครองโดยผู้แทนสันตะสำนัก (apostolic vicariate) หรือเขตปกครองโดยหัวหน้าจากสันตะสำนักเป็นส่วนหนึ่งของประชากรของพระเป็นเจ้าซึ่งโดยเหตุที่มีกรณีแวดล้อมพิเศษและยังตั้งเป็นสังฆมณฑลไม่ได้ จึงมอบให้ผู้แทนสันตะสำนักหรือหัวหน้าจากสันตะสำนักเป็นผู้อภิบาลดูแล และปกครองในนามของพระสันตะปาปา

วรรค 2 เขตดูแลของสันตะสำนัก (apostolic administration) เป็นส่วนหนึ่งของประชากรของพระเป็นเจ้าซึ่งเพราะเหตุผลเฉพาะและสำคัญมากจริงๆพระสันตะปาปามิได้ตั้งให้เป็นสังฆมณฑล และมอบให้ผู้ดูแลของสันตะสำนักเป็นผู้อภิบาลดูแล ปกครอง ในนามของพระองค์

มาตรา 372 วรรค 1 ให้ถือเป็นกฎไว้ว่าส่วนหนึ่งของประชากรของพระเป็นเจ้าที่ประกอบขึ้นเป็นสังฆมณฑลหรือพระศาสนจักรเฉพาะถิ่นอื่นใดก็ตาม ให้จำกัดอยู่ในเขตพื้นที่ที่แน่ชัดเพื่อให้พื้นที่นั้นครอบคลุมสัตบุรุษที่อาศัยในเขตนั้น

วรรค 2 อย่างไรก็ตามพื้นที่ใดซึ่งตามการตัดสินของผู้ทรงอำนาจสูงสุดของพระศาสนจักรหลังจากได้ฟังความเห็นของสภาพระสังฆราชที่เกี่ยวข้องแล้ว เห็นว่าเป็นประโยชน์มากกว่าพระศาสนจักรเฉพาะถิ่นที่มีความแตกต่างกันเพราะจารีตของสัตบุรุษหรือด้วยเหตุผลอื่นที่คล้ายคลึงกัน สามารถตั้งอยู่ในเขตเดียวกันได้

มาตรา 373 ผู้ทรงอำนาจสูงสุดแต่ผู้เดียวเท่านั้นมีอำนาจจัดตั้งพระศาสนจักรเฉพาะถิ่นเมื่อได้ตั้งขึ้นอย่างถูกต้องตามกฎหมายแล้วพระศาสนจักรเฉพาะถิ่นก็เป็นนิติบุคคลโดยตัวบทกฎหมายเอง

มาตรา 374 วรรค 1 สังฆมณฑลหรือพระศาสนจักรเฉพาะถิ่นใดไม่ว่า ให้แบ่งเป็นส่วนๆ อย่างชัดเจนหรือที่เรียกว่า เขตปกครองวัด

วรรค 2 เพื่อส่งเสริมงานอภิบาลโดยการจัดกิจกรรมร่วมกันเขตปกครองวัดหลายเขตที่อยู่ใกล้กันสามารถรวมกันเป็นกลุ่มเฉพาะเช่นแขวงสังฆมณฑล