
พระวรสารคือแหล่งข้อมูลที่ดีที่สุดเกี่ยวกับพระเยซูเจ้า แต่ไม่ใช่แหล่งข้อมูลเพียงแหล่งเดียว หากเราไม่มีพระวรสารของมัทธิว มาระโก ลูกา และยอห์น เราก็ยังคงรู้เรื่องราวเกี่ยวกับพระองค์อยู่พอสมควร
แหล่งข้อมูลที่ดีที่สุดรองลงมาคือหนังสือเล่มอื่นๆ ในพันธสัญญาใหม่ ซึ่งก็มีอายุย้อนไปถึงช่วงทศวรรษที่ 50 และ 60 เช่นกัน ไม่มีหนังสือเล่มใดในจำนวนนี้ที่เป็นหนังสือเกี่ยวกับพระชนมชีพของพระเยซูเจ้า (มิฉะนั้นพวกมันก็คงจะเป็นพระวรสารไปแล้ว) ตัวอย่างเช่น จดหมายของนักบุญเปาโลมีจุดประสงค์เพื่อจัดการกับสถานการณ์ด้านอภิบาลในพระศาสนจักรต่างๆ แต่พวกมันก็มีข้อมูลที่สำคัญเกี่ยวกับพระเยซูเจ้า และเราได้เรียนรู้หลายสิบเรื่องเกี่ยวกับพระองค์
สิ่งเหล่านี้รวมถึงข้อเท็จจริงที่ว่าพระเยซูเจ้าได้รับการยกย่องว่าเป็นพระเมสสิยาห์ของชาวยิวและทรงถูกตรึงกางเขน (1 โครินธ์ 1:22–23) ทรงสืบเชื้อสายมาจากดาวิดและทรงเป็นพระบุตรของพระเจ้าด้วย (โรม 1:3) พระองค์ทรงมีกลุ่มผู้ติดตามที่รู้จักกันในชื่อ “อัครสาวกสิบสององค์” และ “อัครสาวก” (1 โครินธ์ 5:5, 7) เพื่อนร่วมชาติของพระเยซูเจ้าเองพยายามที่จะหาทางประหารพระองค์ (1 เธสะโลนิกา 2:15) ปอนทิอัส ปิลาตเป็นผู้พิจารณาคดีของพระองค์ (1 ทิโมธี 6:13) พระองค์ทรงกลับคืนพระชนมชีพ “ในวันที่สาม” (1 โครินธ์ 15:3–4) และทรงเสด็จขึ้นสวรรค์ (เอเฟซัส 4:8–10) ซึ่งปัจจุบันพระองค์ประทับอยู่ที่นั่น (โรม 10:6)
เรายังได้เรียนรู้เกี่ยวกับครอบครัวของพระเยซูเจ้า ซึ่งรวมถึง "พี่น้อง" ของพระองค์และยากอบ ผู้เป็นเครือญาติที่มีชื่อเสียงของพระองค์ (1 โครินธ์ 9:5; กาลาเทีย 1:19) และพระเยซูเจ้าทรงมีผู้ติดตามที่มีชื่อเสียงเป็นพิเศษคนหนึ่งชื่อ เคฟาส หรือก็คือ เปโตร (1 โครินธ์ 5:5; กาลาเทีย 1:18–19, 2:9)
เราได้เรียนรู้ว่าพระองค์ทรงตั้งศีลมหาสนิทในคืนที่พระองค์ทรงถูกทรยศ (1 โครินธ์ 11:23–25) และพระองค์ทรงให้คำสอนในเรื่องต่างๆ เช่น การหย่าร้าง (1 โครินธ์ 7:10–11)
แม้ว่าเปาโลจะไม่ได้อ้างว่าคำสอนบางอย่างมาจากพระเยซูเจ้าโดยตรง แต่เราก็พบว่าท่านกล่าวว่าความรักคือการปฏิบัติตามธรรมบัญญัติของโมเสสอย่างครบถ้วน (โรม 13:8) เราควรอวยพรผู้ที่เบียดเบียนเรา (โรม 12:14) และเราไม่ควรตัดสินผู้อื่น (โรม 14:4) เมื่อพิจารณาจากทัศนคติที่เปาโลมีต่อพระเยซูเจ้า เราอาจอนุมานได้ว่าพระเยซูเจ้าก็ทรงสอนสิ่งเหล่านี้ด้วยเช่นกัน
เรายังรู้เกี่ยวกับพระเยซูเจ้าจากงานเขียนของ โยเซฟุส นักประวัติศาสตร์ชาวยิว ผู้กล่าวถึงพระองค์สองครั้ง แม้ว่าข้อความตอนหนึ่งจะถูกดัดแปลงไปบางส่วนก็ตาม
เรายังรู้ถึงพระดำรัสที่ถูกอ้างว่าเป็นของพระเยซูเจ้าซึ่งไม่ได้อยู่ในพระวรสารอีกด้วย พระดำรัสเหล่านี้เรียกว่า agrapha เนื่องจากไม่ได้ถูกบันทึกไว้ในพระวรสาร (มาจากภาษากรีก a- ที่แปลว่า "ไม่" และ graphê ที่แปลว่า "การเขียน")
พระดำรัสที่ชัดเจนและแน่นอนที่สุดอยู่ในหนังสือกิจการอัครสาวก ซึ่งเปาโลรำลึกถึง "พระดำรัสของพระเยซู องค์พระผู้เป็นเจ้า ที่ว่า 'การให้ย่อมเป็นสุขมากกว่าการรับ'" (กิจการฯ 20:35)
agrapha อื่นๆ นั้นไม่แน่นอนเท่า แต่บรรดานักวิชาการก็ได้ระบุพระดำรัสอื่นๆ จำนวนหนึ่งที่ถูกอ้างว่าเป็นของพระเยซูเจ้าในแหล่งข้อมูลของคริสตชนยุคแรกซึ่งอาจเป็นของแท้
ปาเปียส ผู้เขียนในช่วงปลายศตวรรษที่หนึ่งและต้นศตวรรษที่สอง ได้บันทึกพระดำรัสจาก "ยอห์น ศิษย์ขององค์พระผู้เป็นเจ้า" (ยอห์น ผู้อาวุโสใช่หรือไม่) ซึ่งพระเยซูเจ้าทรงสอนเกี่ยวกับความรุ่งโรจน์ของการเสด็จมาของพระอาณาจักรของพระเจ้า โดยทรงตรัสว่า: วันนั้นจะมาถึง วันที่เถาองุ่นจะเติบโตขึ้น แต่ละเถามีหนึ่งหมื่นกิ่ง แต่ละกิ่งมีหนึ่งหมื่นแขนง แต่ละแขนงที่แท้จริงมีหนึ่งหมื่นยอด แต่ละยอดมีหนึ่งหมื่นพวง และในแต่ละพวงมีองุ่นหนึ่งหมื่นผล และเมื่อองุ่นแต่ละผลถูกคั้น จะให้น้ำองุ่นยี่สิบห้าทะนาน และเมื่อนักบุญคนใดคนหนึ่งจับพวงองุ่นพวงหนึ่ง อีกพวงหนึ่งจะร้องออกมาว่า "ฉันเป็นพวงองุ่นที่ดีกว่า จงเอาฉันไปเถิด จงสรรเสริญองค์พระผู้เป็นเจ้าผ่านทางฉัน"
ปาเปียสยังบันทึกด้วยว่าเมื่อยูดาสคัดค้าน โดยตั้งคำถามว่าสิ่งนี้จะเป็นไปได้อย่างไร พระเยซูเจ้าทรงตอบเป็นปริศนาว่า "ผู้ที่มีชีวิตอยู่จนถึงเวลานั้นจะได้เห็น"
ในทำนองเดียวกัน เอกสารในศตวรรษที่หนึ่งซึ่งเป็นที่รู้จักในชื่อ จดหมายของบาร์นาบัส ได้บันทึกพระดำรัสของพระเยซูเจ้าที่ว่า "ผู้ที่ปรารถนาจะเห็นเราและยึดครองพระอาณาจักรของเรา ต้องยึดมั่นในตัวเราผ่านทางความทุกข์ยากและการทนทุกข์" (7:11) และเมื่อเขียนขึ้นในราวปี ค.ศ. 150 นักบุญจัสติน มรณสักขี ก็บันทึกพระดำรัสของพระเยซูเจ้าที่ว่า "เราพบเจ้าในสภาพใด เราก็จะพิพากษาเจ้าในสภาพนั้นด้วย"
พระดำรัสเหล่านี้ไม่พบในเอกสารที่ได้รับการดลใจในพันธสัญญาใหม่ ดังนั้นพวกมันจึงไม่แน่นอน อย่างไรก็ตาม สิ่งเหล่านี้พบได้ในแหล่งข้อมูลของคริสตชนออร์โธดอกซ์ในยุคแรกเริ่มมาก และพวกมันควรได้รับการพิจารณาในฐานะสิ่งที่พระเยซูเจ้าอาจเคยตรัสไว้
• • •




