หนึ่งในความเป็นไปได้ที่น่าสนใจที่สุดเกี่ยวกับพระวรสารที่สูญหาย คือแนวคิดที่ว่ามัทธิวอาจเขียนขึ้นมาฉบับหนึ่ง ตามแหล่งข้อมูลต่างๆ มัทธิวเดิมทีเขียนพระวรสารในภาษาฮีบรู (หรืออาราเมอิก) ซึ่งต่อมาได้รับการแปลเป็นภาษากรีกและกลายเป็นส่วนหนึ่งของพันธสัญญาใหม่

สิ่งนี้จะถือเป็นพระวรสารที่สูญหาย หรือเป็นเพียงพระวรสารฉบับภาษาอื่นที่เรามีอยู่แล้ว ก็ขึ้นอยู่กับคำนิยามที่คุณใช้ แต่แม้ว่ามันจะเป็นเพียงเวอร์ชันภาษาต้นฉบับ การค้นพบมันก็จะน่าตื่นเต้นอย่างยิ่งสำหรับนักวิชาการ เพราะการมีตัวบทภาษาต้นฉบับจะช่วยให้ความกระจ่างแก่ข้อความหลายๆ ตอน

การอ้างอิงที่เก่าแก่ที่สุดที่เรามีเกี่ยวกับแนวคิดนี้อาจพบได้ในงานเขียนของ ปาเปียส ผู้เขียนในช่วงปลายศตวรรษที่หนึ่งและต้นศตวรรษที่สอง หลังจากอภิปรายถึงต้นกำเนิดของมาระโกแล้ว ท่านระบุว่า: ดังนั้น มัทธิวรวบรวมพระดำรัสในสำเนียงฮีบรู และทุกคนก็ตีความพระดำรัสเหล่านั้นตามความสามารถของตน

จากบริบทไม่ชัดเจนว่าข้อความนี้มาจากยอห์น ผู้อาวุโส (ดูคำตอบข้อ 7) หรือมาจากปาเปียส และสิ่งนี้ทำให้ความแน่นอนว่าควรให้น้ำหนักกับมันมากเพียงใดลดลง

ความยากอีกประการหนึ่งคือข้อความนี้เป็นที่รู้กันดีว่าแปลยากมาก คำสำคัญต่างๆ สามารถเข้าใจได้หลายวิธี:

• "รวบรวม" (sunetaxeto) อาจหมายถึง "ประพันธ์" หรือ "จัดเรียง"

• "พระดำรัส" (logia) อาจหมายถึง "คำพูด"

• "ฮีบรู" (hebraidi) อาจหมายถึงภาษาฮีบรูจริงๆ หรือภาษาอาราเมอิก ซึ่งเป็นภาษาที่ใช้กันทั่วไปในหมู่ชาวฮีบรูในเวลานั้น

• "สำเนียง" (dialektô) อาจหมายถึง "ภาษา" "สำนวน" หรือ "สไตล์"

• "ตีความ" (hêrmêneusen) อาจหมายถึง "แปล" "ถ่ายทอด" "สื่อสาร" หรือ "อธิบาย"

ด้วยเหตุนี้ ข้อความของปาเปียสจึงสามารถเข้าใจได้หลายวิธี ซึ่งบางวิธีรวมถึง:

(1) มัทธิวเขียนพระวรสารของท่านในภาษาฮีบรูหรืออาราเมอิก และทุกคนแปลมันเป็นภาษากรีกอย่างดีที่สุดเท่าที่จะทำได้

(2) มัทธิวรวบรวมคำพยากรณ์ในพันธสัญญาเดิมเกี่ยวกับพระเยซูเจ้าในสไตล์แบบฮีบรู และทุกคนก็พยายามทำความเข้าใจพวกมันอย่างดีที่สุดเท่าที่จะทำได้

(3) มัทธิวจัดเรียงพระดำรัสของพระเยซูเจ้าในสไตล์แบบฮีบรู และทุกคนก็พยายามทำความเข้าใจพวกมันอย่างดีที่สุดเท่าที่จะทำได้

(4) มัทธิวเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับพระเยซูเจ้าในสไตล์แบบฮีบรู และทุกคนก็พยายามทำความเข้าใจเรื่องราวเหล่านั้นอย่างดีที่สุดเท่าที่จะทำได้

ทางเลือก (1) จะหมายความว่าเดิมทีมัทธิวเขียนพระวรสารของท่านในกลุ่มภาษาเซมิติก และจากนั้นคนหลายคนก็แปลมันเป็นภาษากรีก

ทางเลือก (2) จะหมายความว่ามัทธิวประพันธ์ชุดคำพยากรณ์ในพันธสัญญาเดิมเกี่ยวกับพระเยซูเจ้า สิ่งเหล่านี้อาจอยู่ในเอกสารแยกต่างหาก ซึ่งอาจเป็นเอกสารที่ต่อมาถูกนำไปรวมไว้ในพระวรสารของมัทธิว หรือท่านอาจเขียนมันลงในพระวรสารของท่านโดยตรงในขณะที่ท่านกำลังประพันธ์ (นั่นคือ ข้อความที่อ้างถึงความสำเร็จตามคำพยากรณ์ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของพระวรสารของมัทธิว ดูคำตอบข้อ 2)

ทางเลือก (3) จะหมายความว่ามัทธิวรวบรวมพระดำรัสของพระเยซูเจ้า (เช่นในบทเทศน์บนภูเขาและบทเทศน์สอนหลักอื่นๆ ในพระวรสารของมัทธิว) ขอย้ำอีกครั้งว่า สิ่งนี้อาจอยู่ในเอกสารแยกต่างหากที่ต่อมาถูกนำไปรวมไว้ในพระวรสารของมัทธิว หรือท่านอาจรวบรวมมันในขณะที่ท่านกำลังประพันธ์พระวรสาร

ทางเลือก (4) จะหมายความว่ามัทธิวรวบรวมเรื่องราวเกี่ยวกับพระเยซูเจ้า (กล่าวคือ เรื่องราวของพระดำรัสและพระราชกิจของพระองค์) และนำมารวมกันในสไตล์แบบฮีบรู ซึ่งต่อมาผู้อ่านชาวต่างศาสนาก็พยายามทำความเข้าใจอย่างดีที่สุดเท่าที่จะทำได้

คนจำนวนมากในพระศาสนจักรยุคแรกเข้าใจว่าปาเปียสหมายถึงความเป็นไปได้แรก อย่างไรก็ตาม หากมัทธิวเขียนเอกสารดังกล่าว เราก็ไม่มีมัน

ยิ่งไปกว่านั้น หาก "ทุกคนแปล [มัน] ตามความสามารถของตน" คุณก็อาจคาดหวังให้เรามีพระวรสารของมัทธิวในเวอร์ชันภาษากรีกหลายฉบับ แต่เราไม่มี เรามีเพียงฉบับเดียว และมันก็ไม่ได้อ่านดูเหมือนงานแปล ภาษากรีกของมันดีเกินกว่าจะเป็นเช่นนั้น และ เช่นเดียวกับหนังสือเล่มอื่นๆ ในพันธสัญญาใหม่ โดยปกติแล้วมัทธิวอ้างอิงจาก เซปทัวจินต์ (Septuagint) ซึ่งเป็นพันธสัญญาเดิมฉบับภาษากรีก แทนที่จะแปลโดยตรงจากภาษาฮีบรู สิ่งนี้ชี้ให้เห็นว่ามันถูกประพันธ์ขึ้นในภาษากรีก

สิ่งที่น่าสังเกตเป็นพิเศษคือ มัทธิว 1:23 ซึ่งมัทธิวอ้างอิงคำพยากรณ์ของอิสยาห์ 7:14 จากฉบับเซปทัวจินต์ว่า: "หญิงพรหมจารี (parthenos) จะตั้งครรภ์และประสูติบุตรชาย" Parthenos เป็นคำภาษากรีกที่มีความหมายเจาะจงว่า "หญิงพรหมจารี" อย่างไรก็ตาม คำภาษาฮีบรูที่อิสยาห์ใช้ `almah มีความหมายกว้างกว่าและหมายถึงหญิงสาวที่โตพอจะแต่งงานได้ ไม่ได้เจาะจงว่าเป็นหญิงพรหมจารี สิ่งนี้ชี้ให้เห็นว่ามัทธิวกำลังเขียนในภาษากรีก เพราะเวอร์ชันภาษากรีกดึงเอาธรรมชาติอันเป็นปาฏิหาริย์ของการประสูติของพระเยซูเจ้าออกมาได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น

สิ่งที่ขัดแย้งกับการตีความนี้เช่นกันคือความจริงที่ว่ามัทธิวใช้พระวรสารของมาระโกถึง 90 เปอร์เซ็นต์ และมาระโกถูกเขียนขึ้นในภาษากรีก

ทางเลือก (2)-(4) สอดคล้องกับแนวคิดที่ว่ามัทธิวเขียนพระวรสารของท่านในภาษากรีก แม้ว่าจะเป็นในสไตล์แบบฮีบรูที่ผู้อ่านชาวต่างศาสนาพยายามทำความเข้าใจอย่างดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ก็ตาม แน่นอนว่าพระวรสารของมัทธิวถูกเขียนขึ้นสำหรับกลุ่มผู้อ่านชาวยิว และผู้อ่านชาวต่างศาสนาก็คงต้องเผชิญกับความท้าทายในการทำความเข้าใจการอ้างอิงถึงชาวยิวบางประการที่มันมีอยู่

สิ่งที่สนับสนุน (2) คือความจริงที่ว่าคำว่า พระดำรัส มักจะหมายถึงคำพยากรณ์ในพันธสัญญาเดิม สิ่งที่ขัดแย้งกับเรื่องนี้ก็คือข้อความที่อ้างถึงความสำเร็จตามคำพยากรณ์ของมัทธิวเป็นองค์ประกอบที่เล็กกว่าในพระวรสารของท่าน มันไม่ได้โดดเด่นพอที่เราจะคาดหวังให้มีความเห็นเกี่ยวกับเรื่องเหล่านั้นในที่นี้

สิ่งที่สนับสนุน (3) คือความจริงที่ว่าเห็นได้ชัดว่ามัทธิวรวบรวมพระดำรัสของพระเยซูเจ้าเข้าไว้ในบทเทศน์สอนทั้งห้าของท่าน ซึ่งเป็นหนึ่งในคุณสมบัติที่โดดเด่นที่สุดของพระวรสารของท่าน นอกจากนี้ ในบริบทแล้ว ปาเปียสกำลังเปรียบเทียบสิ่งที่มัทธิวทำกับสิ่งที่ยอห์น ผู้อาวุโสกล่าวว่ามาระโกทำ (ดูคำตอบข้อ 7) มาระโกเขียนอย่างแม่นยำแต่ไม่ได้ "จัดเรียงพระดำรัสขององค์พระผู้เป็นเจ้า" ในขณะที่ ในพระวรสารของท่าน มัทธิวได้ "จัดเรียงพระดำรัสในสไตล์แบบฮีบรู" ซึ่งไม่ได้ชัดเจนสำหรับผู้อ่านชาวต่างศาสนาเสมอไป

เมื่อพิจารณาจากความยากลำบากของ (1) และ (2) เป็นไปได้ว่า (3) หรือ (4) คือสิ่งที่ปาเปียสหมายถึง (ไม่เช่นนั้นท่านก็คงจะแค่เข้าใจผิด) ยังคงเป็นไปได้ที่มัทธิวจะเขียนบางสิ่งในภาษาฮีบรูหรืออาราเมอิก รูปแบบดั้งเดิมของมัทธิว (proto-Matthew) และสิ่งนี้อาจถูกรวมเข้าไว้ในพระวรสารในสารบบ อย่างไรก็ตาม สิ่งนี้ เช่นเดียวกับ Q เป็นเพียงสมมติฐาน และพระวรสารของมัทธิวที่เรามีอยู่ดูเหมือนจะทั้งอิงจากมาระโกและเขียนขึ้นในภาษากรีก