ชาวอิตาลีมีคำกล่าวว่า Traduttore, traditore ซึ่งหมายความว่า ผู้แปลคือคนทรยศ และนี่คือภาพสะท้อนอันแดกดันต่อความจริงที่ว่าการแปลอาจเป็นเรื่องยาก

ไม่มีภาษาใดที่สามารถถ่ายทอดสู่อีกภาษาหนึ่งได้อย่างสมบูรณ์แบบ โดยมีความหมายและนัยยะเหมือนกันทุกประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อต้องแปลแนวคิดที่ซับซ้อน ดังนั้น ผู้แปลทุกคนจึงทรยศต่อแหล่งข้อมูลต้นฉบับของตนอย่างน้อยก็ในระดับเล็กน้อย โดยการไม่สามารถนำมันข้ามไปสู่ภาษาใหม่ได้อย่างครบถ้วน เขาอาจสามารถถ่ายทอดความหมายพื้นฐานได้ แต่ไม่สามารถเก็บรายละเอียดที่ละเอียดอ่อนและความหมายแฝงได้ทั้งหมด

นี่คือตัวอย่างที่โด่งดัง ในภาษากรีก วรรคสุดท้ายของบทข้าแต่พระบิดาได้ขอให้พระเจ้าช่วยเราให้พ้นจาก tou ponêrou ในภาษาอังกฤษ คุณสามารถแปลสิ่งนี้ได้สองวิธี คือ ความชั่วร้าย (evil) หรือ มารร้าย (the evil one ซึ่งหมายถึงปีศาจ) ภาษาอังกฤษไม่มีวิธีที่จะจับความคลุมเครือนั้นไว้ในคำหรือวลีเดียวได้ ผู้แปลจึงต้องตัดสินใจเลือก ในการทำเช่นนั้น เขาต้องเสียสละความคลุมเครือที่มีอยู่ในภาษากรีก และกล่าวบางสิ่งที่ชัดเจนขึ้นในภาษาอังกฤษ

ผู้แปลต้องเผชิญกับการตัดสินใจเลือกประเภทนี้แม้ในขณะที่พวกเขากำลังทำหน้าที่ของตนได้เป็นอย่างดี แต่บางครั้งผู้แปลก็ขาดทักษะหรือถูกจูงใจด้วยอคติทางอุดมการณ์ ตัวอย่างของกรณีหลังนี้คือ พระคัมภีร์ฉบับแปลโลกใหม่ (New World Translation) ของพยานพระยะโฮวา ซึ่งจงใจบิดเบือนสิ่งที่มีอยู่ในภาษาต้นฉบับเพื่อให้เข้ากับเทววิทยาของกลุ่มตน แต่แม้ว่าความผิดพลาดและอคติของผู้แปลจะเป็นไปได้เสมอ แต่ฉบับแปลพระคัมภีร์กระแสหลักในยุคปัจจุบันก็พยายามจำกัดสิ่งเหล่านี้ให้มีน้อยที่สุด

สิ่งนี้เป็นไปได้เนื่องจากวิธีการทำงานของภาษาในพระคัมภีร์เป็นที่เข้าใจกันเป็นอย่างดี และนักวิชาการในทุกชุมชนคริสตชนต่างก็ตระหนักดีว่าเพื่อนร่วมงานของตนกำลังทำงานแปลพระคัมภีร์ที่ดีและมีความสามารถ หากปรากฏว่ามีพระคัมภีร์ฉบับแปลใดที่มีปัญหาสำคัญ สิ่งเหล่านี้จะถูกค้นพบอย่างรวดเร็วโดยนักวิชาการจากทุกฝ่าย และฉบับแปลนั้นจะถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก (ดังที่พระคัมภีร์ฉบับแปลโลกใหม่เคยโดนมาแล้ว)

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าฉบับแปลพระคัมภีร์สมัยใหม่จะมีคุณภาพสูง แต่กระบวนการแปลก็ยังคงนำไปสู่ประเด็นยากที่ทำให้ผู้อ่านสับสนได้

ลองพิจารณาวิธีที่ฉบับแปล Revised Standard Version (RSV) แปลข้อความในหนังสือกิจการอัครสาวก ซึ่งบรรยายถึงการกลับใจของเปาโลและสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อพระเยซูเจ้าตรัสกับเขา ในข้อความหนึ่งเราอ่านว่า คนที่เดินทางไปกับเขายืนนิ่งอึ้ง ได้ยิน (akouontes) เสียง (phônês) แต่ไม่เห็นใคร (กิจการฯ 9:7) ในอีกข้อความหนึ่ง เปาโลกล่าวว่า ผู้ที่อยู่กับข้าพเจ้าเห็นแสงสว่าง แต่ไม่ได้ยิน (êkousan) เสียง (phônên) ของผู้ที่ตรัสกับข้าพเจ้า (กิจการฯ 22:9) ทั้งสองข้อนี้มีรูปแบบของคำกริยาภาษากรีก akouô ที่แปลว่าได้ยิน และคำนาม phônê ที่แปลว่าเสียง ข้อความหนึ่งดูเหมือนจะบอกว่าผู้คนที่อยู่กับเปาโลได้ยินเสียง และอีกข้อความหนึ่งบอกว่าพวกเขาไม่ได้ยิน

วิธีแก้ปัญหาสำหรับความขัดแย้งที่ดูเหมือนจะเกิดขึ้นนี้เกี่ยวข้องกับความหมายของคำในภาษากรีก Akouô ไม่ได้หมายความว่า ได้ยิน เพียงอย่างเดียว หากคุณตรวจสอบพจนานุกรมภาษากรีกมาตรฐาน คุณจะเห็นว่ามันยังหมายถึง เข้าใจ ด้วย และ phônê ก็ไม่ได้หมายความว่า เสียงพูด เพียงอย่างเดียว แต่มันยังหมายถึง เสียงดัง (sound) ได้ด้วย

เนื่องจากลูกา ผู้เขียนหนังสือกิจการอัครสาวก ไม่น่าจะขัดแย้งกับตัวเองในการเล่าเรื่องราวที่เขาได้ยินจากเปาโลมาหลายครั้งอย่างไม่ต้องสงสัย สิ่งที่สมเหตุสมผลที่จะทำคือการอ่านข้อความทั้งสองให้สอดคล้องกัน โดยปล่อยให้คำภาษากรีกที่เกี่ยวข้องมีความหมายตามขอบเขตที่แท้จริงของมัน นั่นคือสิ่งที่ฉบับแปล New International Version (NIV) ทำในการแปลข้อความเหล่านี้ คือ ผู้คนที่เดินทางไปกับเปาโล ได้ยินเสียงดัง (กิจการฯ 9:7, NIV) แต่พวกเขา ไม่เข้าใจเสียงพูด ของผู้ที่ตรัสกับข้าพเจ้า (กิจการฯ 22:9, NIV)

สิ่งที่ผู้อ่านพระคัมภีร์ควรได้รับคือ เมื่อเราพบเจอกับประเด็นยากในพระคัมภีร์ เราควรพิจารณาว่าปัญหาอาจเกิดจากวิธีที่ข้อความนั้นถูกแปลหรือไม่ อาจมีฉบับแปลอื่นที่จะช่วยไขความกระจ่างในประเด็นนี้ได้หรือไม่ วิธีหนึ่งในการตรวจสอบความเป็นไปได้นี้คือการดูฉบับแปลอื่นๆ และดูว่าพวกเขาแปลไว้อย่างไร ผู้ที่สับสนกับวิธีที่ RSV แปลหนังสือกิจการอัครสาวกสามารถปรึกษาฉบับ NIV และมองเห็นวิธีแก้ปัญหานั้นได้

เราได้รับพระพรอย่างมากในปัจจุบันที่มีฉบับแปลพระคัมภีร์ระดับมืออาชีพคุณภาพสูงจำนวนมาก และแม้ว่าคุณจะไม่มีความรู้เกี่ยวกับภาษาในพระคัมภีร์ คุณก็สามารถอ้างอิงฉบับแปลอื่นๆ และดูว่าพวกเขาแปลข้อความนั้นในลักษณะที่ไม่ก่อให้เกิดประเด็นยากหรือไม่ เว็บไซต์บางแห่งก็มีความเชี่ยวชาญในการแสดงข้อความเดียวกันในฉบับแปลหลายฉบับให้คุณเห็นพร้อมๆ กัน

หากคุณต้องการเจาะลึกมากขึ้น คุณสามารถศึกษาบทอธิบายพระคัมภีร์ที่มีรายละเอียดเสมอ หรือแม้กระทั่งเริ่มศึกษาภาษาในพระคัมภีร์ด้วยตัวคุณเอง