(Catholic Education)

บิดามารดามีหน้าที่และสิทธิในการให้การศึกษาแก่บุตรของตน ซึ่งรวมถึงสิทธิและข้อผูกมัดในการเลือกวิถีทางที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการอบรมแบบคาทอลิกแก่บุตรหลาน รัฐควรช่วยเหลือบิดามารดาในการจัดหาการอบรมทางศาสนานี้ (มาตรา 793) เอกสิทธิ์ของบิดามารดามีความสำคัญอย่างยิ่งในหมวดนี้ของประมวลกฎหมาย โดยครอบคลุมถึงโรงเรียนคาทอลิก ตลอดจนวิถีทางการศึกษาอื่นๆ เช่น โรงเรียนรัฐบาล โรงเรียนเอกชน และหลักสูตรการสอนศาสนา

พระศาสนจักรมีหน้าที่และสิทธิในการให้การศึกษาแก่ประชาชน เนื่องจากได้รับมอบหมายพันธกิจจากพระเจ้าเพื่อช่วยเหลือพวกเขาให้บรรลุความสมบูรณ์ในชีวิตคริสตชน พระศาสนจักรมุ่งมั่นที่จะปกป้องสิทธินี้ของตนจากรัฐบาลที่บางครั้งก็มีท่าทีเป็นปรปักษ์ เจ้าอาวาสมีความรับผิดชอบที่จะต้องดูแลให้สัตบุรุษทุกคนสามารถเข้าถึงการศึกษาคาทอลิกในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งได้ (มาตรา 794)

โรงเรียน
(Schools)

หัวข้อนี้ครอบคลุมถึงโรงเรียนระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา ทั้งที่เป็นคาทอลิกและไม่ใช่คาทอลิก และอีกครั้งที่บิดามารดาถือเป็นบุคคลสำคัญในแนวหน้า พวกเขาควรเห็นคุณค่าของโรงเรียนที่มีไว้เพื่อบุตรหลานและร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับครูอาจารย์เพื่อสนับสนุนความพยายามด้านการศึกษา (มาตรา 796) บิดามารดาควรส่งบุตรหลานไปยังโรงเรียนที่จัดการศึกษาแบบคาทอลิกหากสามารถทำได้ หากไม่สามารถทำได้ พวกเขาก็ยังมีข้อผูกมัดที่จะต้องจัดหาการศึกษาแบบคาทอลิกให้แก่บุตรหลานด้วยวิธีอื่น (มาตรา 798)

บิดามารดาควรมีเสรีภาพในการเลือกโรงเรียนที่ต้องการสำหรับบุตรหลาน พวกเขาไม่ควรถูกรัฐลงโทษเพียงเพราะการใช้เสรีภาพในการเลือกนั้น (มาตรา 797) สัตบุรุษควรพยายามผลักดันให้รัฐจัดเตรียมการอบรมด้านศาสนาและศีลธรรมให้แก่เด็กๆ ในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง โดยต้องสอดคล้องกับมโนธรรมของบิดามารดาเสมอ (มาตรา 799)

พระศาสนจักรมีสิทธิในการก่อตั้งและบริหารโรงเรียนทุกประเภท และสัตบุรุษควรสนับสนุนโรงเรียนเหล่านั้นตามความสามารถของตน (มาตรา 800) หากไม่มีโรงเรียนที่ให้การศึกษาคริสตชนที่ดี พระสังฆราชควรดูแลให้มีการก่อตั้งโรงเรียนดังกล่าวขึ้น (มาตรา 802) หมู่คณะนักบวชที่มีพันธกิจด้านการศึกษาได้รับการสนับสนุนให้อุทิศตนเพื่อการศึกษาคาทอลิก (มาตรา 801)

ผู้มีอำนาจในพระศาสนจักรสามารถใช้อำนาจควบคุมโรงเรียนได้ในหลายวิธี:

1. การรับรองชื่อคาทอลิก
 เฉพาะโรงเรียนที่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการจากผู้มีอำนาจในพระศาสนจักรเท่านั้นที่จะถือว่าเป็นโรงเรียนคาทอลิก; โรงเรียนจะไม่สามารถใช้ชื่อ "คาทอลิก" ได้หากไม่ได้รับอนุญาต (มาตรา 803)

2. การสอดส่องดูแลการสอนศาสน
 การสอนศาสนาคาทอลิกในโรงเรียนใดๆ ไม่ว่าจะเป็นโรงเรียนคาทอลิกหรือไม่ก็ตาม ล้วนอยู่ภายใต้อำนาจและการสอดส่องดูแลของพระสังฆราช (มาตรา 804)

3. การแต่งตั้งและถอดถอนครู
พระสังฆราชประจำสังฆมณฑลมีสิทธิในการแต่งตั้งและถอดถอนครูสอนศาสนา (มาตรา 805)

4. การวางระเบียบและตรวจเยี่ยม
 พระสังฆราชสามารถวางระเบียบโรงเรียนคาทอลิกทั้งหมดในสังฆมณฑล และมีสิทธิในการสอดส่องดูแลและตรวจเยี่ยมโรงเรียนเหล่านั้น (มาตรา 806)

วิทยาลัยและมหาวิทยาลัยคาทอลิก
(Catholic Colleges and Universities)

ในการปฏิบัติหน้าที่การสอน พระศาสนจักรอ้างสิทธิในการก่อตั้งและดำเนินการสถาบันอุดมศึกษา (มาตรา 807) สภาพระสังฆราชมีหน้าที่ดูแลให้มีการก่อตั้งและการกระจายตัวของสถาบันเหล่านี้ในอาณาเขตของตน (มาตรา 809) โดยเฉพาะอย่างยิ่ง บรรดาพระสังฆราชต้องจัดให้มีการก่อตั้งคณะหรือตำแหน่งอาจารย์ด้านเทววิทยาในมหาวิทยาลัยคาทอลิก (มาตรา 811) พระสังฆราชยังต้องจัดให้มีการดูแลทางอภิบาลแก่นักศึกษาวิทยาลัยโดยผ่านทางเขตวัดหรืองานอภิบาลระดับอุดมศึกษาในรูปแบบอื่นๆ (มาตรา 813)

ประมวลกฎหมายยอมรับว่าสถาบันอุดมศึกษาคาทอลิกเหล่านี้มีความเป็นอิสระโดยชอบธรรม สถาบันเหล่านี้ไม่ใช่เพียงส่วนขยายของพระศาสนจักร แม้ว่าจะมีความเกี่ยวข้องกับพระศาสนจักรก็ตาม กฎหมายพระศาสนจักรระบุว่าผู้บริหารสถานศึกษาเป็นผู้แต่งตั้งผู้สอนในสถาบันเหล่านี้ตามระเบียบของสถาบันเอง อย่างไรก็ตาม มีข้อกำหนดที่ว่าครูผู้สอนจะต้องมี "ความซื่อตรงในหลักคำสอนและดำเนินชีวิตอย่างเที่ยงธรรม" ควบคู่ไปกับความสามารถทางวิชาการ (มาตรา 810) พระสังฆราชจะต้องเฝ้าระวังให้มีการปฏิบัติตามหลักคำสอนคาทอลิกในวิทยาลัยและมหาวิทยาลัย และผู้ที่สอนวิชาเทววิทยาควรได้รับอาณัติจากพระสังฆราช (มาตรา 810, 812)

(หมายเหตุ: วิทยาลัยและมหาวิทยาลัยคาทอลิกส่วนใหญ่ในสหรัฐอเมริกาและแคนาดาไม่ได้ถูกก่อตั้งขึ้นตามกฎหมายพระศาสนจักร จึงมีข้อสงสัยอย่างจริงจังเกี่ยวกับการบังคับใช้มาตรา 812 กับผู้ที่สอนในสถาบันเหล่านั้น)

(สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิทยาลัยและมหาวิทยาลัย โปรดดูธรรมนูญอัครสาวก Ex Corde Ecclesiae ของสมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอล ที่ 2, 15 สิงหาคม 1990; Canon Law Digest 12, 511–34)

มหาวิทยาลัยและคณะวิชาทางพระศาสนจักร
(Ecclesiastical Universities and Faculties)

พระศาสนจักรให้การสนับสนุนสถาบันการศึกษาของตนเองจำนวนหนึ่ง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นไปเพื่อการศึกษาวิชาทางเทววิทยา (มาตรา 815) สถาบันเหล่านี้จะก่อตั้งขึ้นได้ก็ต่อเมื่อได้รับการอนุมัติจากสันตะสำนักเท่านั้น กฎระเบียบและหลักสูตรการศึกษาของสถาบันก็ต้องได้รับการอนุมัติเช่นกัน (มาตรา 816) นอกจากนี้ สถาบันเหล่านี้ยังอยู่ภายใต้การสอดส่องดูแลและการควบคุมในท้องถิ่นเช่นเดียวกับสถาบันคาทอลิกอื่นๆ (มาตรา 818) มีเพียงสถาบันเหล่านี้เท่านั้นที่สามารถมอบปริญญาทางวิชาการที่มีผลทางกฎหมายพระศาสนจักรได้ กล่าวคือ เป็นปริญญาที่จำเป็นสำหรับการรับตำแหน่งบางอย่างในพระศาสนจักร (มาตรา 817) สังฆมณฑลและคณะนักบวชได้รับการสนับสนุนให้ส่งนักศึกษาไปยังสถาบันเหล่านี้ (มาตรา 819)