คำนำฉบับปรับปรุงครั้งที่ 3

นับตั้งแต่หนังสือเล่มนี้ได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรก (ค.ศ. 1991) และครั้งที่สอง (ค.ศ. 2004) สถานภาพของกฎหมายพระศาสนจักรได้พัฒนาไปอย่างก้าวกระโดด กฎหมายพระศาสนจักรคาทอลิก (Roman Catholic Canon Law) นั้นมีความเก่าแก่ กฎเกณฑ์บางประการสามารถสืบย้อนไปได้ถึงยุคพระคัมภีร์พันธสัญญาใหม่ การรวบรวมข้อกฎหมาย (Canons) ครั้งแรกสุดเกิดขึ้นในศตวรรษที่ 5 และมีการรวบรวมอีกหลายครั้งในศตวรรษต่อๆ มา อย่างไรก็ตาม ความมั่นคงและความต่อเนื่องถือเป็นสิ่งที่ได้รับการยกย่องอย่างสูงในธรรมเนียมปฏิบัติด้านกฎหมายของพระศาสนจักร

ความมั่นคงดังกล่าวได้หยุดชะงักลงบางส่วนในศตวรรษที่ 20 จากการปฏิรูปครั้งใหญ่ของสังคายนาวาติกันครั้งที่ 2 (ค.ศ. 1962–1965) กฎหมายพระศาสนจักรได้รับการชำระใหม่ (อันที่จริงคือการ "คิดใหม่" ทั้งหมด) หลังจากการสังคายนา แต่ต้องใช้เวลาถึง 18 ปี กว่าที่ประมวลกฎหมายพระศาสนจักร "ฉบับใหม่" จะได้รับการประกาศใช้ในปี ค.ศ. 1983 หลังจากนั้น ประมวลกฎหมายฉบับนี้ไม่มีการเปลี่ยนแปลงใดๆ เลยเป็นเวลา 15 ปี จนกระทั่งสมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอล ที่ 2 (ในปี ค.ศ. 1998) ได้ทรงเพิ่มข้อความหนึ่งย่อหน้าลงในมาตราหนึ่ง (จากทั้งหมด 1,752 มาตรา) ความต่อเนื่องได้หวนกลับคืนสู่โลกแห่งกฎหมายพระศาสนจักรอีกครั้ง

แต่ทว่า มีพัฒนาการ 3 ประการที่ได้พลิกโฉมเส้นทางของกฎหมายพระศาสนจักรในระยะหลัง ได้แก่:

 กฎหมายที่มีชีวิต (Organic, living Code): ประมวลกฎหมายได้เปลี่ยนผ่านไปสู่การเป็นโครงสร้างที่มีชีวิตและเติบโตอย่างเป็นธรรมชาติ

 ความหลากหลายของผู้ปฏิบัติงาน: มีความหลากหลายใหม่ๆ เกิดขึ้นในหมู่ผู้ปฏิบัติงานที่นำประมวลกฎหมายไปบริหารจัดการ

 การเข้าถึงผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์: ความรุดหน้าของการสื่อสารทำให้ตัวประมวลกฎหมาย รวมถึงการปรับแก้ต่างๆ สามารถเข้าถึงได้ง่ายขึ้นกว่าเดิมมาก

ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1998 จนถึงปัจจุบัน ผู้ทรงอำนาจนิติบัญญัติสูงสุด (Supreme Legislator) หรือ บิชอปแห่งโรม ได้ทรงปรับปรุงแก้ไขมาตราต่างๆ ในประมวลกฎหมายเพิ่มเติมอีกหลายประการ ซึ่งได้ถูกระบุไว้ในหนังสือเล่มใหม่นี้ และจะยังมีการแก้ไขอื่นๆ ตามมาอีกในอนาคต ตัวอย่างเช่น หมวดที่ว่าด้วยมาตรการลงโทษ (อาชญากรรมและบทลงโทษ) ซึ่งอยู่ระหว่างการศึกษาทบทวนมาเป็นเวลาหลายปีและจะมีการชำระใหม่ในไม่ช้านี้อย่างแน่นอน สิ่งนี้เป็นผลพวงส่วนหนึ่งมาจากเหตุการณ์อื้อฉาวอันเลวร้ายเกี่ยวกับการล่วงละเมิดทางเพศผู้เยาว์โดยบรรดาพระสงฆ์ และความไร้ประสิทธิภาพของระบบกฎหมายพระศาสนจักรในอดีตที่จะจัดการกับปัญหานี้ จังหวะความเร็วในการเปลี่ยนแปลงกฎหมายพระศาสนจักรที่เคยนิ่งสงบ ได้เพิ่มสูงขึ้นอย่างมากเพื่อตอบสนองต่อยุคสมัยที่เปลี่ยนไปและปัญหาใหม่ๆ ที่เกิดขึ้น

กิจกรรมทางนิติบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายพระศาสนจักรไม่ใช่เพียงสิ่งเดียวที่เปลี่ยนแปลงไป ในอดีต แวดวงนี้เคยเป็นอาณาบริเวณของบรรดาพระสงฆ์และพระสังฆราชเท่านั้น แต่ปัจจุบัน มีจำนวนฆราวาส สังฆานุกร ตลอดจนนักบวชหญิงและชายเพิ่มมากขึ้นที่เข้ามารับตำแหน่งทางกฎหมายในพระศาสนจักร พวกเขาปฏิบัติหน้าที่อย่างเชี่ยวชาญในฐานะเลขาธิการสังฆมณฑล เจ้าหน้าที่ในศาลพิจารณาคดีศีลสมรส เจ้าหน้าที่การเงิน และผู้บริหารจัดการเขตวัด รวมถึงบทบาทอื่นๆ อีกมากมาย ข้อแนะนำ (Instruction) จากสมณกระทรวงเพื่อการศึกษาคาทอลิกเมื่อเดือนเมษายน ค.ศ. 2018 ได้ระบุรายชื่อพันธกิจที่หลากหลายซึ่งเกี่ยวข้องกับศาลของสังฆมณฑล และกำหนดระดับความรู้ความเข้าใจทางกฎหมายพระศาสนจักรที่จำเป็นสำหรับแต่ละหน้าที่ไว้อย่างชัดเจน

ปัจจุบัน การเข้าถึงข้อมูลทางกฎหมายพระศาสนจักร โดยเฉพาะกฎหมายใหม่ กฤษฎีกา ข้อแนะนำ จดหมายอภิบาล และเอกสารอื่นๆ ที่คล้ายคลึงกัน สามารถทำได้ทันทีและครอบคลุมทั่วโลกผ่านทางอินเทอร์เน็ต สิ่งนี้เกิดขึ้นทั้งในระดับสันตะสำนักและหน่วยงานโรมันคูเรีย (Roman Curia) ไปจนถึงระดับชาติอย่างสภาพระสังฆราช เอกสารที่ในอดีตเคยต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนกว่าจะได้มา ปัจจุบันสามารถเข้าถึงได้อย่างรวดเร็วในหลากหลายภาษา ทำให้การสื่อสารทางกฎหมายพระศาสนจักรเข้าถึงได้ทั่วโลกอย่างฉับไว อันที่จริงแล้ว แม้แต่ตัวประมวลกฎหมายพระศาสนจักรเองก็สามารถเรียกดูได้ในเวลาเพียงไม่กี่วินาทีที่: http://www.vatican.va/archive/ENG1104/_INDEX.HTM

ท้ายที่สุดนี้ หนังสือฉบับปรับปรุงครั้งที่ 3 เล่มนี้ ถือเป็นโอกาสอันดีในการแก้ไขข้อผิดพลาด หรืออธิบายความคลุมเครือต่างๆ ที่อาจเล็ดลอดเข้าไปในฉบับพิมพ์ครั้งก่อนๆ! ผู้เขียนหนังสือ "บทนำสู่กฎหมายพระศาสนจักร" ฉบับชำระใหม่เล่มนี้ ได้พยายามอย่างเต็มที่ที่จะแก้ไขข้อผิดพลาดและความคลุมเครือเหล่านั้น พร้อมทั้งปรับปรุงเนื้อหาให้สอดคล้องกับพัฒนาการทางกฎหมายพระศาสนจักรดังที่ได้กล่าวมาข้างต้น

James A. Coriden

วันฉลองพระเยซูเจ้าทรงประจักษ์พระวรกาย
(Transfiguration of the Lord)

6 สิงหาคม 2018

หนังสือ "An Introduction to Canon Law" (หลักการเบื้องต้น กฎหมายพระศาสนจักร) ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 3 ซึ่งเขียนโดย James A. Coriden เล่มนี้ นับเป็นหนึ่งในตำราพื้นฐานที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางที่สุดในแวดวงการศึกษาของพระศาสนจักรคาทอลิก ว่าเป็นคู่มือที่ช่วยปูพื้นฐานความเข้าใจเกี่ยวกับกฎหมายของพระศาสนจักรได้อย่างกระชับ ชัดเจน และเข้าถึงง่ายที่สุดเล่มหนึ่ง

หลายครั้งเมื่อเราได้ยินคำว่า "กฎหมายพระศาสนจักร" (Canon Law) คริสตชนจำนวนไม่น้อยอาจรู้สึกว่าเป็นเรื่องซับซ้อน เป็นเรื่องไกลตัวที่สงวนไว้สำหรับผู้เชี่ยวชาญ ศาลของพระศาสนจักร หรือบรรดาพระสงฆ์นักบวชเท่านั้น แต่แท้จริงแล้ว ดังที่ผู้เขียนได้เน้นย้ำไว้ในหนังสือเล่มนี้ ประมวลกฎหมายพระศาสนจักร (โดยเฉพาะฉบับปี ค.ศ. 1983) ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อจับผิดหรือลงโทษ แต่เป็นเครื่องมือเชิงอภิบาลที่สอดแทรกจิตตารมณ์ของสังคายนาวาติกันครั้งที่ 2 (Second Vatican Council) โดยมีจุดมุ่งหมายสูงสุดเพื่อปกป้องสิทธิ หน้าที่ และนำพาประชากรของพระเจ้าไปสู่ความรอดพ้น

การริเริ่มแปลหนังสือเล่มนี้เป็นภาษาไทย เกิดขึ้นจากความตั้งใจที่จะทลายกำแพงความซับซ้อนทางภาษาและรูปแบบทางกฎหมาย เพื่อให้คริสตชนชาวไทย ทั้งฆราวาส พระสงฆ์ นักบวช ตลอดจนนักศึกษาและผู้ที่สนใจ ได้มีโอกาสเข้าถึงแก่นแท้ โครงสร้าง และวิธีคิดใหม่ (novus habitus mentis) ของกฎหมายพระศาสนจักร ที่จะเสริมสร้างชีวิตคริสตชนและพระศาสนจักรมากขึ้นได้ 

ในการแปลและเรียบเรียง ผู้แปลได้พยายามอย่างยิ่งที่จะรักษาความถูกต้องของเนื้อหาและเจตนารมณ์ดั้งเดิมของผู้เขียน ควบคู่ไปกับการปรับบริบททางภาษาให้อ่านเข้าใจง่าย โดยยึดหลักการใช้คำศัพท์ทางการของคาทอลิก ร่วมไปถึงมีการเขียนและเรียบเรียงเพิ่มเติมในบางส่วน เพื่อให้ตรงกับบริบทของพระศาสนจักรไทย อย่างไรก็ตาม หากมีความผิดพลาดหรือข้อบกพร่องประการใดในการแปล ผู้แปลขอน้อมรับไว้เพื่อนำไปปรับปรุงแก้ไขในโอกาสต่อไป

ผู้แปลหวังเป็นอย่างยิ่งว่า หนังสือ "บทนำสู่กฎหมายพระศาสนจักร" เล่มนี้ จะไม่ได้เป็นเพียงตำราวิชาการบนชั้นหนังสือ แต่จะเป็นดั่งเข็มทิศที่ช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจถึงโครงสร้าง การบริหารงาน ศีลศักดิ์สิทธิ์ และชีวิตของพระศาสนจักรได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น เพื่อให้เราทุกคนซึ่งเป็น "ประชากรของพระเจ้า" (People of God) สามารถก้าวเดินร่วมกันในพระศาสนจักรด้วยความรัก ความเข้าใจ และความรับผิดชอบร่วมกันอย่างแท้จริง

Faith4thai.com

15 สิงหาคม 2026
วันสมโภชพระนางมารีย์รับเกียรติเข้าสู่สวรรค์ทั้งกายและวิญญาณ